Serwer: Rezultati i zgjedhjeve në Serbi s'është shenjë e mirë për Kosovën

Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka krijuar një sistem të padrejtë zgjedhor që e favorizon atë, thotë Daniel Serwer, profesor në Universitetin amerikan Johns Hopkins, në një intervistë për Radion Evropa e Lirë.

Të dhënat paraprake të zgjedhjeve të 17 dhjetorit tregojnë se Partia Përparimtare Serbe, e udhëhequr deri vonë nga Vuçiq, ka fituar shumicën.

Lista opozitare “Serbia kundër dhunës” ka kërkuar, ndërkohë, anulimin e zgjedhjeve në Beograd, duke pretenduar se ka pasur parregullsi.

Duke komentuar fitoren e Vuçiqit në raport me Kosovën, Serwer thotë se rezultati “nuk është një shenjë e mirë”për marrëdhëniet mes dy vendeve.

“Nuk shoh asnjë shenjë se Vuçiq është gati për një ndryshim serioz sa u përket marrëdhënieve me Kosovën. Përkundrazi, ai është nisur në drejtim të kundërt. Ai sërish bën thirrje për vendosjen e sovranitetit të Serbisë. Ai e kundërshton rëndësinë e marrëveshjeve të marsit dhe shkurtit [Marrëveshjes së Ohrit dhe Aneksit për zbatimin e saj], të cilat SHBA-ja dhe BE-ja thonë se janë ligjërisht të detyrueshme”, thotë Serwer për REL-in.

Radio Evropa e Lirë: Edhe opinioni i brendshëm, edhe ai ndërkombëtar i ka përshkruar zgjedhjet në Serbi si referendum për udhëheqjen e presidentit Aleksandar Vuçiq. Atëherë, çfarë tregon rezultati i tyre? Partia Përparimtare Serbe e Vuçiqit, edhe pas dhjetë vjetësh në pushtet, ka fituar shumicën në Parlament.
Daniel Serwer: Epo, ai e ka fituar referendumin e tij. Nuk ka dyshim për këtë.
Radio Evropa e Lirë: A e prisnit këtë rezultat?

Daniel Serwer: Po, e kam pritur. Nuk mendoj se do t’i kishte shpallur zgjedhjet e parakohshme, nëse nuk do ta priste fitoren. Edhe veten, edhe partinë i ka lëvizur kah e djathta. Ka “gëlltitur” forca të shumta të krahut të djathtë. E ka shfrytëzuar Qeverinë si mbulesë për ta forcuar zërin e tij. Ka krijuar një sistem zgjedhor të lirë, por jo të drejtë - gjë që e favorizon atë.

Radio Evropa e Lirë: A ndryshon ky rezultat ndonjë gjë në Serbi, jo vetëm në aspektin e brendshëm, por edhe në marrëdhëniet e politikës së jashtme me Rusinë dhe BE-në?

Daniel Serwer: Nuk pres që të ndryshojë diçka. Në muajt e fundit, Vuçiq ka qenë jashtëzakonisht i mbështetur te Moska dhe Pekini. Miqtë e tij më të mirë këto ditë janë autokratë. Edhe ai dëshiron të jetë i tillë. Ai është autokrat, i votuar në zgjedhje, pa konkurrencë serioze në horizont.

Radio Evropa e Lirë: Kur thoni se Serbia është një autokraci zgjedhore, a do të pajtoheshin qeveritë perëndimore me ju? Nuk i kemi dëgjuar të thonë se Serbia është autokraci zgjedhore.

Daniel Serwer: Të jem i qartë, këto nuk janë zgjedhjet e para të lira, por të padrejta në Serbi. Ato janë zhvilluar nën kontroll të ashpër mediatik nga partia në pushtet, duke shfrytëzuar burime shtetërore, duke transportuar njerëz - të cilët shpresoj se kanë pasur të drejtë vote - me autobusë nga Bosnje dhe Hercegovina.

Kjo nuk është mënyra se si bëhen zgjedhjet e drejta. Ka shumë abuzime që tashmë janë dokumentuar dhe pres edhe më shumë. Por, unë nuk njoh dikë në Uashington sot që do ta quante Serbinë demokraci.

Radio Evropa e Lirë: Por, Vuçiq gjithashtu thotë se partia e tij është shumë e përkushtuar në rrugën evropiane, se Serbia është një kandidate serioze për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Si i lexoni këto mesazhe?

Daniel Serwer: Para së gjithash, mendoj se sa vlejnë këto mesazhe - që do të thotë shumë, shumë pak. Ai [Vuçiq] është për kohë të gjatë në pushtet dhe nuk e ka afruar Serbinë me Bashkimin Evropian.

Në fakt, ai e ka sfiduar Bashkimin Evropian - jo vetëm duke i kundërshtuar sanksionet kundër Rusisë, por edhe për shumë çështje të tjera, përfshirë marrëveshjet e arritura së voni me Kosovën, të cilat kryeministrja Ana Bërnabiq mohon se Serbia po i respekton.

Pra, ju mund të thoni se jeni për BE-në, por duhet edhe të silleni në atë mënyrë, dhe Vuçiq nuk po e bën këtë.

Radio Evropa e Lirë: A mund të presim ndonjë lloj sinjali, presioni nga Brukseli ndaj Qeverisë së ardhshme, për t’u orientuar qartazi nga BE-ja?

Daniel Serwer: Nuk pres shumë nga Brukseli, sepse Serbia dhe Hungaria - e cila është në BE dhe me udhëheqësin e së cilës [Viktor] Orban, Vuçiq është miqësuar - kanë një të përbashkët: udhëhiqen nga autokratë. Nuk pres që BE-ja do të arrijë një konsensus për ndonjë gjë që do të mund të ishte presion mbi Serbinë.

Shpresoj që Shtetet e Bashkuara të jenë ndryshe. Nëse u kthehemi ngjarjeve të 24 shtatorit - rebelimit në veri të Kosovës që me sa duket është orkestruar nga Beogradi - do të prisja që Shtetet e Bashkuara të reagonin për këtë.

Megjithatë, deri më tash, nuk e kanë bërë dhe nuk jam i sigurt se do ta bëjnë. Ato nuk shohin alternativë për Vuçiqin.

Nuk ka alternativë të menjëhershme për Vuçiqin, por mendoj se SHBA-ja do të përfitonte shumë më tepër nga Serbia nëse do të mbante një qëndrim më të ashpër, e jo të vazhdojë ta përkëdhelë.

Radio Evropa e Lirë: Çfarë reagimi prisni nga Uashingtoni?

Daniel Serwer: Nuk e di se çfarë të pres. E dini që këto, padyshim, nuk janë zgjedhje të ndershme dhe ai duhet ta thotë këtë.

Ai duhet të jetë shumë më i ashpër ndaj Serbisë kur bëhet fjalë për ngjarjet e 24 shtatorit [në Banjskë]. Ai duhet t’i thotë Vuçiqit se, nëse dëshiron që [ish-nënkryetari i Listës Serbe] Millan Radoiçiq të jetë përgjegjës për ato ngjarje, atëherë duhet ta dorëzojë atë në Kosovë për gjykim.

Ai duhet të jetë shumë, shumë më i ashpër ndaj Serbisë, por deri më tani nuk ka qenë. Dhe, nuk shoh asnjë shenjë se ai do të ndryshojë mendje. Unë mendoj se ai, thjesht, do të vazhdojë të shtiret.

REL