Kur Sadushi në libër ‘flet’ të vërtetën dhe në jetë ‘shtrydh’ ligjet

Gjykata Kushtetuese vendosi që të rrëzojë padinë e bërë nga deputetët e opozitës sa i përket interpretimit të Nenit 73 të Kushtetutës në lidhje me masat e marra nga SPAK ndaj kreut të opozitës Sali Berishës.

Deputetët e opozitës u shprehën se masat e marra “detyrim paraqitje” dhe “pengim për të dalë nga vendi”, janë antikushtetuese, pasi SPAK nuk ka marrë më parë autorizim nga Kuvendi.

Ndërkaq Gjykata Kushtetuese në përgjigje ka thënë se: “ Kurse bazuar në nenin 131, pika 1, shkronja “ç”, të Kushtetutës, Gjykata vendos për mosmarrëveshjet e kompetencës ndërmjet pushteteve, e cila në rastin konkret pretendohet se është midis Kuvendit nga njëra anë dhe SPAK dhe GJKKO nga ana tjetër.

 Kushtetuta ka mirëpërcaktuar rastet kur grupeve të deputetëve, u janë njohur të drejta si entitete dhe në këtë drejtim, një e pesta e deputetëve dhe Kuvendi janë subjekte kushtetuese të ndryshme që nuk mund të barazohen me njëri-tjetrin.

 Për rrjedhojë, kërkuesi, grupi i deputetëve nuk legjitimohet t'i drejtohet Gjykatës pasi referuar mosmarrëveshjes së pretenduar të kompetencave, ai nuk është subjekt në konflikt, pra nuk rezulton t'i jetë marrë ndonjë kompetencë apo të jetë cenuar  drejtpërdrejt në ndonjë kompetencë. Grupi i një të pestës së deputetëve, pavarësisht  se është pjesë e ushtrimit të veprimtarisë legjislative të Kuvendit, nuk nënkupton që ai është subjekti kushtetues për të cilin bën fjalë neni 73, pika 2, i Kushtetutës, pra ai nuk mund të veprojë në emër dhe me tagrat e Kuvendit.”

Por çfarë shkruan në librin e tij “Drejtësia Kushtetuese në zhvillim”, kryetari i Gjykatës së Lartë, Sokol Sadushi?

“Në vendimin nr. 212, datë 29.10.2002 për pretendimin e subjektit të interesuar për të mos e legjitimuar Kryeministrin në gjykimin e kontrollit të kushtetutshmërisë së normës, por vetëm presidentin dhe deputetët si "të vetmit pjesëmarrës në procesin e emërimit e të shkarkimit të Kryetarit të Kontrollit të Lartë të Shtetit", Gjykata Kushtetuese thekson se sipas përmbajtjes së nenit 134 të Kushtetutës, "Kryeministri, ashtu si edhe Presidenti, një e pesta e deputetëve etj., mund ta vërë në lëvizje Gjykatën Kushtetuese, pavarësisht nëse akti që ai kërkon të shfuqizohet ka ose jo lidhje me veprimtarinë e tij”, thuhet ndër të tjerash në ligjet që ka kopsitur në librin e tij Sadushi.

Ky është momenti ku libri dhe veprimi jashtë librit përplasen fuqishëm, pasi sikurse shkruhet 1/5 e Deputetëve ka mundësi të vendosë në lëvizje Gjykatën Kushtetuese.

“2. Legjitimimi i pakushtëzuar i subjekteve, që nisin një gjykim kushtetues

 Për ushtrimin e të drejtës së vënies në lëvizje të Gjykatës Kushtetuese, neni 134 i Kushtetutës u ka njohur disa prej organeve të larta shtetërore një pozicion të privilegjuar në raport me të tjerët, pa qenë i nevojshëm vërtetimi i ekzistencës së interesit për çështjen në shqyrtim.

Kushtetuta ka pranuar se interesi i bartësve të funksionit publik, që iu është njohur Presidentit të Republikës 20, Kryeministrit, një të pestës së deputetëve dhe Kryetarit të Kontrollit të Lartë të Shtetit 23, me qëllim mbrojtjen e sistemit normativ dhe parimet shtetformuese ⚫si konstitucionalizmi, shteti i së drejtës, demokracia, dinjiteti njerëzor, barazia sociale etj. nuk mund të kushtëzohet.

Proceset kushtetuese që kanë për iniciues katër subjektet e sipërcituara synojnë të mbrojnë objektivisht "jetën e shtetit dhe të së drejtës dhe jo aspekte subjektive private. Për këtë arsye, kjo formë quhet ndryshe dhe kontroll objektiv i kushtetutshmërisë.

Këto subjekte përjashtohen nga detyrimi për të provuar ekzistencën  e interesit përpara Gjykatës Kushtetuese, për shkak se Kushtetuta e prezumon interesin e tyre, duke i konsideruar ata përfaqësues të interesave të larta të funksionimit të shtetit dhe të mbrojtjes së interesit publik. Prandaj ndërhyrja e këtyre subjekteve në këtë proces është në të mirë të kushtetutshmërisë dhe nuk i nënshtrohet ndonjë kriteri kufizues. Ato mund të venë në lëvizje Gjykatën Kushtetuese për të gjitha çështjet që përfshihen në juridiksionin e saj, si për kontrollin ex post facto, ashtu edhe për kontrollin ex ante, pa iu nënshtruar ndonjë kufizimi.

 Në jo pak vendime të saj Gjykata Kushtetuese ka vënë theksin, se e drejta për të vënë në lëvizje procedurën e kontrollit abstrakt të kushtetutshmërisë së normës, “për arsye të një interesi publik, qoftë dhe pa pasur një interes konkret subjektiv",26 u përket vetëm subjekteve të parashikuara nga neni 134, pika 1, shkronjat "a", "b", "c" dhe "ç”, të Kushtetutës, "pasi ky kontroll nuk ushtrohet në lidhje me një të drejtë subjektive të individit, por për një ballafaqim ndërmjet akteve normative me Kushtetutën."

Në vendimin nr. 212, datë 29.10.2002 për pretendimin e subjektit të interesuar për të mos e legjitimuar Kryeministrin në gjykimin e kontrollit të kushtetutshmërisë së normës, por vetëm presidentin dhe deputetët si "të vetmit pjesëmarrës në procesin e emërimit e të shkarkimit të Kryetarit të Kontrollit të Lartë të Shtetit", Gjykata Kushtetuese thekson se sipas përmbajtjes së nenit 134 të Kushtetutës, "Kryeministri, ashtu si edhe Presidenti, një e pesta e deputetëve etj., mund ta vërë në lëvizje Gjykatën Kushtetuese, pavarësisht nëse akti që ai kërkon të shfuqizohet ka ose jo lidhje me veprimtarinë e tij.

Duke bërë dallimin ndërmjet një prej subjekteve që përfshiher në shkronjën “ç" të nenit 134, të Kushtetutës dhe subjekteve t tjera, të cilat duhet të vërtetojnë interesin e tyre, në një tjetë vendim, Gjykata Kushtetuese nënvizon se , ndërsa "Avokati Popullit paraqitet si kërkues vetëm për mbrojtjen e interesave tij në bazë të shkronjës "dh" të pikave 1 dhe 2, të nenit 134”

Vendimi i Gjykatës Kushtetuese vjen një ditë para se Kuvendi të votojë kërkesën e Prokurorisë së Posaçme për ashpërsimin e masave ndaj Berishës në arrest shtëpie ose arrest me burg, nga masa e mëparshme detyrim paraqitje, të cilën ai nuk e zbatoi, duke e quajtur si antikushtetuese.

Në seancën e nesërme të Kuvendit janë njoftuar sërish protesta nga deputetë e mbështetës të zotit Berisha.

Berisha ka deklaruar se vendimi i tetorit i GJKKO-së dhe SPAK-u për masa arresti ndaj tij pa autorizimin e Kuvendit është antikushtetues dhe një sulm politik ndaj tij dhe opozitës.

Ai tha dje se do të këshillohej me avokatë e juristë, po theksoi po ashtu se edhe vendimi i të hënës në Këshillin e Imunitetit dhe mandateve për të kërkuar forcimin e masave të sigurisë përmes Kuvendit është një vazhdim e veprimeve antikushtetuese.