Mbyllja e kolegjit turk në Tiranë, Komiteti i Helsinkit: Vendimi nuk përmbush standardet, të rishikohet

Komiteti Shqiptar i Helsinkit ka reaguar or vendimin e qeverisë për mbylljen e kolegjit jopublik turk “Mehmet Akif Ersoy”.

Ne deklaratën për shtyp, KShH thotë se vendimi i qeverisë nuk përmbush strandartet e një procesi të rregullt dhe se në vendim qeveria përmend vetëm detyrimet e kolegjit, por jo motivet dhe arsyet e mbylljes së tij.

Sipas KShH nga ana e qeverisë është kaluar në masën më të ashpër dhe kërkon rishikimin e vendimit nga autoritetet përkatëse.

“Procedurat e autoriteteve për mbylljen e Kolegjit Turk “Mehmet Akif Ersoy” nuk përmbushin standardet e procesit të rregullt, duke rezultuar me dhënien e një masë të ashpër, të nxituar, jo proporcionale dhe me pasoja të dëmshme

Duke u njohur me këtë Vendim të Këshillit të Ministrave, tërheq vëmendjen fakti që në të përmenden vetëm detyrimet e institucionit arsimor parauniversitar privat dhe jo arsyet apo motivet konkrete si dhe shkeljet e ligjit që kushtëzuan miratimin për mbylljen e kësaj shkolle. Ky vendim nuk përmbush standartet thelbësore të arsyetimit, si një akt administrativ me pasoja për palët, por edhe për nxënësit dhe prindërit e tyre që i kanë besuar Fondacionit edukimin dhe arsimimin e tyre. Sipas standarteve të jurisprudencës së Gjykatës Kushtetuese, përveç elementeve formale, akti administrativ duhet të jetë i qartë dhe të përmbajë, krahas shpjegimit të situatës faktike mbi të cilën është marrë, edhe shpjegimin e përmbledhur të rezultatit të hetimit administrativ dhe të vlerësimit të provave, bazën ligjore të aktit, një shpjegim pse kushtet ligjore për zbatimin e tij plotësohen në këtë rast (shih vendimet nr. 25, datë 10.05.2021; nr. 29, datë 27.06.2013 të Gjykatës Kushtetuese).

Duke iu referuar nenit 42 të Ligjit 69/2012, licencimi i këtyre institucioneve bëhet sipas përcaktimeve të ligjit nr. 10081, datë 23.2.2009 “Për licencat, autorizimet dhe lejet në Republikën e Shqipërisë”, i ndryshuar. Në nenin 12/3 të ligjit të mësipërm parashikohet se: përpara marrjes së vendimit të revokimit, organi kompetent, si rregull, urdhëron ripërmbushjen e kritereve apo ndreqjen e shkeljeve të detyrimeve, brenda një afati të arsyeshëm, pa pezullim të titullit dhe/ose pezullimin e titullit, për një afat të arsyeshëm, deri në zbatimin e urdhrit për ripërmbushjen e kritereve apo ndreqjen e shkeljeve të detyrimeve.

Nga përmbajtja e dispozitës që përmendëm më lart dhe korrespondenca midis shkollës dhe Drejtorisë së Derregullimit, Lejeve dhe Licencave, nuk rezulton të jetë caktuar ndonjë afat për kushtet që duheshin plotësuar dhe as është marrë ndonjë vendim për pezullimin e licencës deri në plotësimin e tyre.

Sipas nenit 70, pika 2 e ligjit 69/2012, Inspektorati që ka kontrolluar gjendjen e godinës, kur është e nevojshme vendos veç dënimit kryesor (paralajmërim ose gjobë) edhe “urdhërimin e subjektit të inspektimit për të korrigjuar shkeljet e konstatuara dhe për të eliminuar pasojat e tyre, duke përcaktuar edhe një afat të arsyeshëm për këtë qëllim.”

Në Udhëzimin nr. 15, datë 12.07.2013 të Ministrit të Arsimit dhe Shkencave,  në pikën 7.1 të kreut parashikohet se  në rastet kur kërkesa e subjektit nuk miratohet, vendimi refuzues duhet të përcaktojë qartë shkaqet e refuzimit, të shprehura në mënyrë të tillë që kërkuesi të kuptojë se ç ‘masa duhet të marrë që, me një aplikim të dytë, të mund të pajiset me licencën e kërkuar.

Zbatimi i udhëzimit të mësipërm nuk rezulton të jetë zbatuar, përkundrazi është kaluar në masën më të ashpër dhe të pamotivuar, siç është edhe mbyllja e shkollës dhe mosdhënia e licencës së re.

KShH, duke patur parasysh ato që u thanë më lart, si dhe interesin që ka vazhdimi normal i shkollës (për 159 nxënëse), vlerëson se masa e mbylljes së shkollës është jo në përputhje me kërkesat e parashikuara në dispozitat e mësipërme ligjore, si dhe përbën një masë të nxituar, jo proporcionale dhe me pasoja të dëmshme.

KShH vlerëson se në rastin e mbylljes së këtij institucioni arsimor privat para universitar, nuk janë respektuar standardet e procesit të rregullt që kërkon neni 42 i Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë. Në vendimin nr. 25, datë 10.05.2021 të Gjykatës Kushtetuese theksohet se e drejta për proces të rregullt ligjor nuk kufizohet vetëm në procesin gjyqësor, por përfshin edhe atë me karakter administrativ. Njohja paraprake e personit me faktet që e ngarkojnë atë me përgjegjësi, respektimi i së drejtës për t’u dëgjuar dhe mbrojtur, nëpërmjet dhënies së sqarimeve paraprake, ashtu dhe gjatë shqyrtimit të çështjes, janë disa nga elementet bazë që garantojnë të drejtën kushtetuese të cilitdo për proces të rregullt ligjor.

Gjithashtu, vlen të theksohet se në praktikën e Gjykatës Evropianë të të Drejtave të Njeriut, problemit të arsimit i është kushtuar vëmendje e veçantë. Kështu, p.sh. në një nga rastet e saj (Timishev kundër Rusisë) thuhet se në një shoqëri demokratike e drejta për arsim luan një rol themelor saqë një interpretim kufizues nuk do të ishte në përputhje me qëllimin e fjalisë së parë të nenit 2 të Protokollit Nr. 1 të Konventës”, thuhet në deklaratën e KShH.