I dashur vogëlush, ja pse koronavirusi na tremb kaq shumë, por ti mos u frikëso

Two foreign children wearing facemasks play in front of the departure area of Ngurah Rai airport in Denpasar on February 8, 2020. - The new coronavirus that emerged in a Chinese market at the end of last year has killed more than 700 people and spread around the world. (Photo by SONNY TUMBELAKA / AFP)

Është një virus. Është aq i vogël sa mund të shihet vetëm në laboratorë specialë me mikroskopë të veçantë. Kjo është arsyeja pse na tremb aq shumë. Sepse është e padukshme për syrin e lirë. Ne qeniet e gjalla gjithmonë kemi pasur frikë nga ajo që mund të na dëmtojë dhe nuk mund të shihet. Ndodhi me njeriun e shpellave që shkoi për të gjuajtur për kafshë të egër që fshiheshin në pyje. Ai nuk i pa ato dhe duhej të shkonte t’i kërkonte. Atp ishin vendosur në vende të fshehura dhe, për të mos u vrarë, ato mund ta vrisnin. Është aty ku  truri ynë ka mësuar të ndezë emocionin e frikës. Na dha mundësinë për të paralajmëruar një rrezik të padukshëm. Kjo na bën të ndjehemi të alarmuar kur ende nuk kemi rrezik përpara nesh. Kështu që ne të jemi më të përgatitur ta përballojmë atë, kur të vijë para nesh.

Frika është si sirena e ambulancës. Ju e ndjeni atë dhe ju paralajmëron se diçka serioze do të ndodhë. Ju duhet të nxitoni në spital për të parandaluar që gjërat të precipitojnë. Koronavirusi sot i bën të gjithë zhurmat e alarmit në botë. Flitet vazhdimisht për këtë në televizione. Ka të rritur më të qetë, të tjerë me ankth, të tjerë shumë të frikësuar: dhe pastaj ka njerëz me nerva të fortë që punojnë ditë e natë për të luftuar këtë rrezik. Fatkeqësisht u anuluan edhe udhëtimet shkollore. Trajnimi sportiv nuk bëhet më. Kjo ju bën të mendoni se është një luftë. Dhe kështu keni një frikë që është e vështirë të kalohet. Nuk mund ta heq atë frikë, por mund t’ju them se ndërsa është e drejtë të dëgjoni alarmin për diçka që na kërcënon, në të njëjtën kohë duhet të mësojmë t’i marrim gjërat në masën e duhur dhe për ato që janë.

Është e vërtetë: koronavirusi është një agjent i ri infeksioni që po prek njerëzit për herë të parë. Më parë, ai ishte i pranishëm vetëm në trupin e disa kafshëve. Është e vërtetë: koronavirusi ka infektuar mijëra njerëz në Kinë dhe në mbarë botën dhe tani është i pranishëm edhe ku ju jetoni. Vërtetë, ka njerëz të infektuar me koronavirus që kanë vdekur. Por ka disa të vërteta që është mirë t’u dish.  Infeksioni aktualisht ka prekur një numër shumë të vogël të njerëzve. Sëmundja është lokalizuar në zona të caktuara specifike. Kur u identifikua zona e shpërthimit, ekspertët morën të gjitha masat e mundshme për të mos e lënë atë të shpërndahej. Ishte si një kafshë e bllokuar. Kjo është arsyeja pse banorët e disa vendeve dhe qyteteve tani janë në izolim dhe karantinë. Atyre u kërkohet të mos largohen nga territori i tyre, në mënyrë që të mos transportojnë virusin në vendet ku ende nuk ka mbërritur.

Sëmundja e prodhuar nga koronavirusi është e ngjashme me një grip. Ju bën kollë, teshtitje, ju jep ethe. Tek shumë njerëz virusi nuk prodhon as këto simptoma. Vetëm shumë pak njerëz sëmuren me simptoma shumë më serioze, siç është pneumonia. Deri më tani, 2% e personave me virus kanë vdekur. Do të thotë se për të gjithë të sëmurët, për fat të keq, një person nga 50 vdes. Dhe e di që në mesin e të sëmurëve praktikisht nuk ka fëmijë. Kjo është, duket se ata që janë në moshën tuaj kanë një aftësi të natyrshme t’i rezistojnë sulmit të virusit. Ja pra, nuk përbën një kërcënim të vërtetë për fëmijët.

Përveç kësaj, konsideroni se: në vendet ku ka një infeksion, ka mijëra njerëz. Nga ata mijëra, shumë pak janë infektuar, nga ata shumë pak, vetëm 1 në 50 vdes. Vërtet është shumë e trishtueshme të dish se një person vdes nga një sëmundje. Por është e rëndësishme që të konsideroni që frika që ndjeni ka të bëjë me një kërcënim që nuk ka shumë të ngjarë të ndikojë në jetën tuaj. Por e gjithë bota, vetëm për të parandaluar që kjo të ndodhë, po punon shumë sot për të parandaluar përhapjen e këtij infeksioni. Prandaj është thelbësore që njerëzit të alarmohen. Sepse në këtë mënyrë ata perceptojnë një rrezik dhe mësojnë të bëjnë gjithçka që duhet për të mos lejuar që ai të bëhet një rrezik në rritje. Kjo është ajo që prindërit tuaj kanë bërë me ju që kur keni lindur. Ata ju mësuan se para se të kalonit rrugën, duhet të prisni që semafori të kthehet jeshil. Përndryshe, rrezikoni të shtypeni nga një makinë. Dhe kjo ju ka lejuar të mësoni të shëtisni nëpër botë me siguri, duke ditur si të shmangni aksidentet. Ata ju mësuan se nuk mund të hani vetëm tigan dhe patate të skuqura. Sepse trupi juaj gjithashtu ka nevojë për fibra dhe vitamina që i gjeni në fruta dhe perime. Vetëm atëherë mund të mbash një zemër të shëndetshme.

Për koronavirusin është thuajse e njëjta gjë. Bota tani po paralajmërohet se ekziston një virus atje, për të cilin nuk dimë shumë. Dhe për këtë arsye duhet të mbrohemi. Çdo ditë në laboratorë, shkencëtarët po punojnë për të gjetur një vaksinë dhe një kurë. Në çdo kohë, njerëzit që na qeverisin po promovojnë ligje për të mbrojtur shëndetin tonë. Në të gjitha spitalet, stafi mjekësor është i gatshëm për të trajtuar njerëzit që do të sëmuren. Dhe të sëmurët kanë 98% të ngjarë të shërohen. Ashtu si, për momentin, pothuajse e gjithë popullata ka shanse të shkëlqyera për të mos u sëmurur. Ekspertët e parandalimit na thonë që të bëjmë disa gjëra që janë shumë të rëndësishme: – nëse ndjeheni si kollitje dhe teshtitje, mbulojeni atë në bërryl. Në këtë mënyrë, jo vetëm që rreziku i përhapjes së koronavirusit është zvogëluar, por çdo virus tjetër i frymëmarrjes. Lani duart mirë, sipër, poshtë dhe mes gishtërinjve, me sapun të lëngshëm, për disa dhjetëra sekonda. Ju mund të këndoni ndërsa lani duart, kështu që ju mund ta bëni operacionin të zgjasë me kohën e duhur dhe ndërkohë thoni diçka të këndshme. Përdorni shami letre dhe hidheni ne plehra menjëherë mos i vendosni duart në gojë, sy, hundë (por ju tashmë e dinit!) dhe mos hani thonjtë tuaj. Në fakt, mbajini ato të shkurtra dhe të rregulluar.

Kjo është gjithçka këtu: kjo është ajo që ju mund të bëni në radhë të parë për të marrë atë përbindëshin fantazmë, të quajtur koronavirus. Asgjë më shumë nuk mund të thuhet. Të kesh frikë sot është e natyrshme. Ne jemi të frikësuar dhe duhet të mbrohemi kundër diçkaje që ende nuk kemi mësuar mirë ta njohim dhe të merremi me të. Por njeriu, gjatë gjithë historisë ka ditur si të bëjë gjëra të jashtëzakonshme. Mësoi të kapërcejë sëmundje shumë më të tmerrshme, ai shpiku raketa që mund të na çojnë në Hënë, ai zbuloi se si ta shndërrojë rrezet e diellit në energji që e bën dritën të ndizet natën në shtëpitë tona, kur ka errësirë jashtë. Frika na bën të shohim të gjithë të errët dhe të zymtë. Por ju nuk keni humbur në errësirë. Besoni punën e miliona njerëzve sot që po punojnë dhe po luftojnë për të fituar betejën kundër koronavirusit. Mësoni t’i imagjinoni të gjithë së bashku. Një ushtri e pafundme me miliona burra dhe gra – mjekë, studiues, shkencëtarë, infermierë, oficer të zbatimit të ligjit – kundër një virusi të padukshëm mikroskopik. Ne do ta bëjmë, do ta shihni, do ta bëjmë.

Nga Alberto Pellai *

* Doktor dhe psikoterapist. Studiues në Departamentin e Shkencave Biomjekësore të Universitetit të Milano

Shqipëruar nga Corriere.it