Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

KRYESORE

"Berlini shenjë e mirë, por jo hap drejt pranimit në BE"

Politiko 1 Maj 2019, 19:34

"Berlini shenjë e mirë, por jo hap drejt pranimit në

Ivaylo Ditchev është profesor i Antropologjisë në Universitetin e Sofjes në Bullgari, me një PhD nga Paris-7. Ai jep gjithashtu mësim në universitete gjermane dhe amerikane. Autor i disa librave dhe çmimeve, Ditchev është ekspert në politikat dhe identitetin ballkanik.

Intervistoi për Politiko: Liridon Cecja

Politiko: Çfarë mendoni për Samitin e Berlinit? Duket se nuk u dhanë shpresa për zgjerimin e BE me vendet e Ballkanit Perëndimor. Cilat janë mesazhet që mund të nxirren nga ky takim?

I.D.: Ky nuk ishte një samit i BE, por një nismë franko-gjermane. Këto dy vende përpiqen të kenë një politikë të jashtme aktive, përfshirë këtu edhe përkundrejt Ballkanit perëndimor; fatkeqësisht Unioni i si i tillë është pak më ngurrues. Siç edhe mund ta dini, BE ka probleme të brendshme të forta, shumë prej tyre të krijuara nga mega-pranimet e Lindjes të viteve 2004 dhe 2007. Shumica e euro-perëndimorëve janë të keqardhur që pranuan vende egoiste, si Polonia dhe Hungaria, në njërën anë, dhe të varfra, si Bullgaria dhe Rumania, në anën tjetër. Madje, edhe Kroacia e pasur duket se nuk i ndan vlerat e bllokut perëndimor. Kriza e emigrantëve e vitit 2015 u parapri nga mërgime të brendshme; thuajse një milion polakë drejt Britanisë vitin pas pranimit në BE, gjysëm milioni bullgarë dhe rumunë pas pranimit të këtyre vendeve-dhe si rezultat kemi Brexit-in. Shqipëria risjell kujtimet e anijeve kapicë me njerëz duke u futur në portet italiane në fillim të viteve '90, dhe kjo gjë nuk iu ndihmon. Kështuqë merreni Berlinin si shenjë të mirë, por jo si një hap real drejt pranimit.

Politiko: Opozita shqiptare thotë se nuk do të marrë pjesë në zgjedhjet e 30 qershorit pa ndodhur tërheqja e kryeministrit Rama, gjë që sipas saj lidhet me mosbesimin dhe manipulimin e zgjedhjeve nëpërmjet parave të trafikut të drogës dhe përfshirjes së krimit. Nëse kjo ndodh çfarë do të thotë për një vend që është anëtar i NATO dhe kërkon të bëhet pjesë e BE?

I.D.: Radikalizimi nuk është një strategji e mirë; e kemi patur në Bullgari në vitet '90, kur forcat politike anti-komuniste po praktikonin protesta, greva urie, bojkot të parlamentit dhe gjëra të ngjashme për të fituar legjitimitet në sytë e Perëndimit. Ia arritën kësaj në gjysmën e dytë të dekadës duke krijuar një parti solide dhe duke ndjekur aksione tipike institucionale. Nuk e di nëse Edi Rama është kriminel, di që ai ka një kryebashkiak interesant në Tiranë. Nëse opozita kërkon të jetë e besueshme, duhet të ndjekin rrugën e ligjit, jo të drejtësisë së rrugës.

Politiko: Cila mendoni se do të jetë e ardhmja e Shqipërisë, tani kur duket se BE është më e interesuar për stabilitetin se demokracinë, dhe ShBA nuk duket të jetë aktive si dikur në rajon?

I.D.: Fatkeqësisht, po, ShBA është shndërruar në izolacioniste gjatë presidencës së Trump, dhe sa i takon BE ka tani gjithë ato forca të ekstremit të djathtë që i hapin udhë politikave të një Europe të mbyllur; në disa raste ata ndërtojnë mbi sentimentet anti-muslimane dhe Shqipëria shihet si një vend musliman, edhe pse është vetëm pjesërisht i tillë. Brexit, gjithashtu, privilegjon një Europë më politike; do të kishte qenë më e lehtë nëse Ballkani perëndimor do të formonte një variant anglez të BE (një lloj commonwealth-i- shën. i Politiko), thjesht si një treg i përbashkët.

Po, stabiliteti dhe zhvillimi ekonomik janë kyç. Shqipëria ka potencial të shkëlqyer, ka një popullatë relativisht të re, dhe një shpirt sipërmarrës. Shqipëria mund ta përdorë periudhën para pranimit për të krijuar një zhvillim ekonomik të shpejtë, sepse pranimi në BE i bën gjërat më të komplikuara, me gjithë ato rregulla. Ne në Ballkan kemi një problem të përbashkët-e bëjmë të vështirë për investimet e huaja, që ato të zënë vend, ka një lloj proteksionizmi kulturor që ka një efekt shumë të keq mbi ekonominë. Në Bullgari ia shitën gjitha fabrikat vendasve, pa para dhe pa përvojë, gjë që ishte një katastrofë. Së pari, hapu dyert investitorëve, më pas ekspertëve europianë. Sido që të jetë, pranimi në BE nuk do të ndodhë pa kaluar 10 apo 15 vjet.

Politiko: Kryeministri i Maqedonisë së Veriut Zoran Zaev ka 'kërcënuar' me dorëheqje nëse BE nuk i çel vendit të tij negociatat e antarësimit. A mendoni se Shkupi e meriton çeljen e negociatave, apo mendoni se skepticizmi për Shqipërinë do ta lërë edhe Maqedoninë jashtë?

I.D.: Vende të vogla si MV nuk janë në gjendje për të kërcënuar Unionin, aktet e tyre kanë si synim përdorimin politik të brendshëm. Maqedonia e Veriut është në të njëjtën situatë si Shqipëria, ata kanë një të majtë relativisht të arsyeshme dhe një të djathtë të radikalizuar. Faktori musliman është më pak i pranishëm atje (për imagjinaren e ekstremit të djathtë), por ekziston ndikimi serbo-rus që i ngatërron gjërat. E djathta, natyrisht, luan me solidaritetin ortodoks dhe kjo nuk e ndihmon pranimin në BE. Edhe njëherë, të bësh përpara do të thotë investime të huaja, stabilitet, sundim i ligjit. Dhe-më vjen keq ta them-durim.