Çfarë fshihet pas marrëdhënieve të tensionuara Kinë-Japoni

Jdhe Kina shënojnë të enjten 50 vjetorin e normalizimit të lidhjeve të tyre në 1972, por nuk ka shumë entuziazëm. Lidhjet e përmirësuara midis dy ekonomive më të mëdha të Azisë konsiderohen jetike për stabilitetin dhe prosperitetin e rajonit, por ato mbeten në mosmarrëveshje rreth ishujve të diskutueshëm të detit të Kinës Lindore dhe fuqisë ushtarake dhe ekonomike në rritje të Kinës në rajon.

KONTROLLET TERRITORIALE

Një burim i madh grindjesh është një grup i pabanuar i ishujve të detit të Kinës Lindore të kontrolluara nga Tokio, të pretenduara nga Pekini, të quajtur Senkaku në Japoni dhe Diaoyu në Kinë. Japonia këmbëngul se ishujt, të cilët dikur strehonin një fabrikë japoneze ushqimesh deti, janë pjesë e territorit të saj, si historikisht ashtu edhe nga ligji ndërkombëtar. Kina thotë se ato u morën nga Japonia në 1895 dhe duhej të ishin kthyer në fund të Luftës së Dytë Botërore.

Komunikata e normalizimit e vitit 1972 nuk e trajtoi këtë çështje, por mosmarrëveshja u intensifikua pasi qeveria japoneze në vitin 2012 shtetëzoi ishujt Senkaku, duke çuar në protesta të dhunshme në të gjithë Kinën. Rojet bregdetare kineze dhe anijet e peshkimit gjenden rregullisht në zonë, duke shkelur në mënyrë rutinore ujërat japoneze.

TAJVANI

Japonia, së bashku me aleatin e saj të sigurisë, Shtetet e Bashkuara, kanë kritikuar hapur rritjen e aktiviteteve kineze në detet e Kinës Jugore. Tokio ka kërkuar gjithashtu paqe dhe stabilitet në ngushticën e Tajvanit. Kina pretendon Tajvanin, një demokraci vetëqeverisëse, dhe ka kërcënuar ta aneksojë atë me forcë nëse është e nevojshme.

Me një luftë tregtare SHBA-Kinë dhe tensionet detare në rritje në zonë, Japonia është gjithnjë e më e shqetësuar për emergjencat në Tajvan. Rritja e stërvitjeve të përbashkëta ushtarake të Kinës me Rusinë pranë brigjeve japoneze kanë zemëruar gjithashtu Japoninë. Tokio po e zhvendos pozicionin e saj ushtarak drejt Japonisë jugperëndimore, duke përfshirë Okinaëa dhe ishujt e largët në lindje të Tajvanit.

Kina organizoi stërvitje të mëdha ushtarake në zonat përreth Tajvanit në gusht në një përgjigje të zemëruar ndaj vizitës së kryetares së Dhomës së Përfaqësuesve të SHBA Nancy Pelosi në Taipei dhe gjuajti pesë raketa balistike në ujërat pranë Okinaëas.

Frika nga konflikti mbi Tajvanin shton përpjekjet urgjente të Japonisë për të përforcuar aftësitë e saj ushtarake dhe për të rritur buxhetin e saj. Japonia po rishikon aktualisht strategjinë e saj të sigurisë kombëtare, e cila pritet të bëjë thirrje për zotërimin e aftësive parandaluese të goditjes që kundërshtarët thonë se do të shkelin kushtetutën të vendit.

HISTORIA E KOHËS LUFTE

Të dy vendet ishin në luftë, duke filluar nga përleshjet në vitet 1930, deri në humbjen e Japonisë në 1945. Mizoritë japoneze gjatë luftës Sino-Japoneze përfshijnë përdhunimin e Nanking, përdorimin e armëve kimike dhe biologjike dhe eksperimentet e tmerrshme mjekësore njerëzore në Mançuria, ku Ushtria perandorake e Japonisë kishte një njësi të fshehtë të armëve biologjike. Japonia solli gjithashtu rreth 40,000 punëtorë kinezë në miniera dhe fabrika japoneze, ku shumë vdiqën nga kequshqyerja dhe abuzimi.

Në komunikatën e vitit 1972, Kina hoqi dorë nga e drejta për kompensim lufte, që disa ekspertë thonë se ishte në këmbim të faljes nga Japonia dhe njohjes së Kinës si e vetmja qeveri ligjore. Japonia, megjithatë, i ka ofruar Kinës ndihmë zyrtare zhvillimi prej 3.6 trilion jen (25 miliardë dollarë) gjatë katër dekadave të fundit.

SHRINA YASUKUNI

Kina e konsideron faltoren Yasukuni të Tokios, e cila nderon 2.5 milionë të vdekur të luftës, përfshirë kriminelët e dënuar të luftës, si një simbol të militarizmit japonez të kohës së luftës. Pekini i sheh vizitat e ministrave dhe ligjvënësve japonezë në faltoren e Tokios si tregues të mungesës së pendimit për agresionin e Japonisë gjatë kohës së luftës. Kina, së bashku me Korenë e Jugut, të cilën Japonia e kolonizoi nga 1910-1945, proteston në mënyrë rutinore kundër vizitave të tilla.

SIGURIA EKONOMIKE

Si një aleat kryesor i SHBA-së dhe një partner i madh tregtar me Kinën, Japonia është në një situatë delikate dhe duhet të balancojë pozicionin e saj midis dy superfuqive.

Kina ka qenë më këmbëngulëse për t'i bërë presion qeverive të tjera për të përqafuar iniciativat e udhëhequra nga Kina, duke përfshirë një grup tregtar të quajtur Partneriteti Ekonomik Gjithëpërfshirës Rajonal. Japonia, së bashku me Shtetet e Bashkuara, po kërkojnë mënyra për t'i bërë ballë rritjes së ndikimit ekonomik kinez në rajon. Tokio gjithashtu dëshiron të përforcojë sigurinë ekonomike me demokracitë e tjera në fusha të tilla si zinxhirët e furnizimit dhe mbrojtja e teknologjive të ndjeshme, me sa duket si një kundërvënie ndaj Kinës.

Burimi: AP