Lamtumirë, Papa Françesku

Nga Jerina Zaloshnja, Rakipi — Raportim nga Vatikani

Në vitin 1967, një prift katolik në Tiranë, emrin e të cilit nuk arrita ta mësoj kurrë, erdhi në heshtje në shtëpinë tonë për të më pagëzuar. Ishte vetëm dy vjeç, lindur nga prindër bektashi nga baba e muslimane nga nëna, të cilët, pavarësisht rrezikut, nuk ia mohuan dëshirës teta Anës, (zonjës italiane nga Barleta e Italisë që në ndihmoi të rritem) që vajza e tyre të pagëzohej në besimin katolik. Ishte një kohë frike të thellë, pak para se regjimi komunist, duke ndjekur modelin e Revolucionit Kulturor të Kinës, të ndalonte fenë, të shkatërronte kishat dhe të përpiqej të fshinte vetë besimin.

Pak muaj para se të zbriste ajo errësirë, unë u bëra një fëmijë katolik, falë një prifti të butë dhe tatës sime të paharruar, znj Ana Sopoti. Ajo më mesoi si te falesha neteve para se të futesha në shtrat, si të bëja kryqin e te falemderoja Zotin në heshtje në tryezë, në drekat e të djelave. Pa përtuar, me të gjithë kohën e botës dhe e pashqetësuar nga ankesat e mamasë time se po merrej ca si shumë me mua e ua kishte “varur” të tjerëve, tata ime bareze, “ shpëtimi im” më merrte për dore nëpër ca udhëtime magjike të imagjinuara, në sheshin e Vatikanit, në San Pietro ku unë valëvitja duart e vogla për të përshëndetur Papën. Thuaji “ Ciao Papa” më udhëzonte fytyrë-mjalta ime. Ciao! E imitoja unë. Këto kanë qënë takimet e mia të para me Papën. Cili ka qënë pikërisht ky Papë, nuk e di.

Vite më vonë, kur më në fund shkela në Vatikanin e vërtetë, në vitin 2003, me kujtime plagosëse në zëmër për tatën time që pasi qe takuar mijëra herë në heshtje e klandestinçe me Papën nga Tirana komuniste, më së fundi u përqafua në Itali me vetë Zotin, gjithçka më dukej çuditërisht familjare, si të kisha ecur tashmë aty qindra herë.

Sot, megjithatë, jam këtu jo më si ajo vajzë e vogël, por si gazetare. Raportoj, nuk ëndërroj. Raportoj për lamtumirën e fundit të Papa Françeskut, buzëqeshjen e ngrohtë dhe të butë të të cilit e kam parë çdo të dielë për dhjetë vitet e fundit.

Sot është një ditë e rëndë. Mijëra pelegrinë, udhëheqës shtetesh, njerëz të zakonshëm janë mbledhur për të përkulur kokat para Papës, për herë të fundit.

Një Lidhje e Veçantë me Shqipërinë

Në Shqipëri, Papa Françesku zë një vend të veçantë në histori. Vizita e tij më 21 shtator 2014, udhëtimi i tij i parë në Evropë si Papë, ishte një dëshmi e fuqishme shprese dhe harmonie ndërfetare.

Rrugët e Tiranës atë ditë ishin të mbushura me qindra mijëra shqiptarë, të krishterë dhe myslimanë së bashku, që valëvitnin flamujt, buzëqeshnin dhe qanin nga gëzimi.

Duke qëndruar krenar në sheshin “Nëna Terezë”, Papa Françesku thirri: "Nëna Terezë është një bijë e madhe e këtyre trojeve. Paqe në shtëpitë tuaja!"

Ai pa tek ne diçka të rrallë dhe të çmuar: aftësinë për të jetuar në paqe midis besimeve, për të ndërtuar një mozaik bashkëjetese.

"Shqiponja në flamurin tuaj le të mbajë gjithmonë shpresën tek Zoti, i cili nuk zhgënjen kurrë dhe qëndron pranë jush në kohë të vështira," na tha ai.

Në një moment të paharrueshëm, Papa Françesku përqafoi të mbijetuarit e përndjekjes komuniste (duke përfshirë At Ernest Simoni Troshanin, i cili kishte duruar 18 vite të tmerrshme burgimi).

I prekur thellë nga historia e At Troshanit, Papa më vonë do ta emëronte atë kardinali i parë shqiptar në histori, duke nderuar një jetë të jetuar me një besim të pathyeshëm.

Edhe sot, duke qëndruar mes të pikëlluarve, i dëgjoj jehonat e fjalëve të Papa Françeskut nga Tirana:
"Askush nuk duhet të mendojë se mund ta përdorë Zotin si mburojë për të planifikuar dhe kryer akte dhune."
Mesazhi i tij tingëllon më i nevojshëm se kurrë.

Një Lamtumirë për Botën

Këtu në Vatikan, zemra e botës katolike rreh sot më ngadalë. Rreth Bazilikës së Shën Pjetrit, lumenj dhimbjeje dhe mirënjohjeje rrjedhin krah për krah.

Udhëheqës botërorë, figura fetare, njerëz të zakonshëm. Kanë ardhur jo vetëm nga detyrimi, por nga dashuria për një Papë që e bëri botën të dukej më e vogël, më e butë, më njerëzore.

Mesha e funeralit, e drejtuar nga Kardinali Giovanni Battista Re, ishte e mbushur me traditë, por njëkohësisht e hapur dhe gjithëpërfshirëse, siç ishte gjithmonë shpirti i Papa Françeskut.

"Po vajtojmë një bari që shërbeu njerëzimin me guxim dhe dhembshuri," deklaroi Kardinali, zëri i tij përshkonte detin e heshtur të fytyrave.

Ndër të pranishmit ishin Presidenti amerikan Donald Trump, Presidenti italian Sergio Mattarella, Presidenti francez Emmanuel Macron, Kancelari gjerman Olaf Scholz dhe nga Shqipëria jonë e vogël, Presidenti Bajram Begaj, i qëndruar solemnisht përkrah Kardinalit Ernest Simoni Troshani.

Lotët e Kardinal Troshanit flisnin më shumë se fjalët. Ai e dinte çfarë do të thotë të mbijetosh, kur të tjerët përpiqeshin të shuanin fenë.

"Papa Françesku nuk ishte thjesht një udhëheqës," tha ai, me zë të dridhur, "ishte miku ynë. Fjalët e tij të paqes në Tiranë do të jetojnë përjetë në ne."

Në funeral ishin të pranishëm edhe udhëheqës fetarë nga të gjitha besimet; imamë myslimanë, rabinë hebrenj, patrikë ortodoksë, pastorë protestantë, që qëndronin krah për krah.
Ishte bota për të cilën kishte ëndërruar Papa Françesku.

Për ne shqiptarët, një moment i veçantë ndodhi kur të rinjtë nga Tirana, Shkodra dhe Durrësi vendosën një kurorë me fjongo kuq e zi pranë arkivolit të Papës.
Një akt i thjeshtë falënderimi nga një popull që ishte parë, dashur dhe bekuar.

Nuk do ta harroj kurrë zërin e Kardinal Pietro Parolinit që kumbonte në shesh:
"Shqiponja në flamurin tuaj le të mbajë gjithmonë shpresën tek Zoti."

Një Frymë që nuk shuhet

Kur përfundoi ceremonia, një heshtje e thellë mbuloi sheshin e Shën Pjetrit. Ngadalë, mijëra njerëz u larguan, duke e lënë Papa Françeskun të prehet në një cerimoni private në Bazilikën Santa Maria Maggiore.

Por në një farë mënyre fryma e tij nuk iku, mbeti pavarrosur.
Duket sikur ajo qëndroi e tretur  në buzëqeshje, në lutje, në ëndrra për ura të ndërtuara në vënd të mureve.

Sot, teksa largohem nga Bazilika e Shën Pjetrit, një gjë është e qartë:
Për shqiptarët, për katolikët, për botën mbarë, Papa Françesku do të mbetet gjithmonë Papa që na buzëqeshi.
Papa që besoi se mirësia është më e fortë se urrejtja.
Papa që na la jo thjesht një kujtim por një rrugë përpara.

Për mua është e qartë edhe diçka tjetër. Ishim dy gra nga familja ime që përcollëm Papën e dashur me dhëmshuri e pikëllim në zëmër në sheshin San Pietro.  Nga njëra anë unë që i ngre lart të dy duart e i thërras me sa mundem, me sa më ha zëri “Ciao Papa”!

Nga ana tjetër e qiellit, tata ime. Nëpër gjithë këtë diell, nëpër atë përtej arrij të shquaj duart e saj të shtrëmbëruara nga reumatizma, por shumë, shumë të gjalla. Është pikërisht ajo! Sa fort i valëvitkërka ato duar Ana ime! Sa fort, sa shumë po e mirëpritkërka Papën tonë!

Me gjithë këtë dashuri në përcjellje, s’vdes Papa, - thërresin dy besmtarë aty tek sheshi, pranë meje

  Por s’paska vdekur as tata, thjesht qënka moshuar ca, - shtova unë.