Sfidat e grave në fushatat zgjedhore: Një "betejë" me paragjykimet dhe pabarazitë

Në Shqipëri, përfshirja e grave në politikë është rritur ndjeshëm, veçanërisht pas vendosjes së kuotave gjinore dhe reformave që synojnë barazinë në përfaqësim. Megjithatë, rruga drejt një gare të drejtë zgjedhore për gratë mbetet e vështirë dhe e mbushur me sfida që shkojnë përtej votave. Ato përballen me paragjykime të rrënjosura, diskriminim, financim të pabarabartë, presion shoqëror dhe vështirësi për të balancuar jetën profesionale me atë personale.

Një arenë ende e pabarabartë

Deputetja e Partisë Demokratike, Jorida Tabaku, e përshkruan garën politike për gratë si një fushë që mbetet e dominuar nga burrat, pavarësisht përmirësimeve në përfaqësimin e tyre. “Në Shqipëri ka pasur përparime të dukshme, por realiteti është ende sfidues. Kultura politike ende ruan paragjykime të rrënjosura mbi rolin e grave, duke e bërë më të vështirë konkurrimin e tyre në kushte të barabarta”, thotë Tabaku. Sipas saj, për të pasur një garë të drejtë, nuk mjafton vetëm prania e grave, por duhen ndryshime strukturore që mundësojnë pjesëmarrjen e tyre efektive në vendimmarrje.

Gjatë fushatave elektorale, gratë politikane përballen me një sërë paragjykimesh që shpesh nuk aplikohen për homologët e tyre burra. “Një nga më të zakonshmet është ideja se gratë nuk janë mjaftueshëm të forta për të udhëhequr”, shpjegon Tabaku. Sipas saj, vëmendja shpesh zhvendoset nga programi politik tek jeta personale e kandidateve, duke përfshirë pamjen e jashtme, familjen dhe jetën private. Gratë politikane etikohen si "emocionale" ose "të papërshtatshme" për vendimmarrje të rëndësishme dhe përballen me një nivel më të lartë kriticizmi publik.

Një nga vështirësitë më të mëdha për gratë në politikë është presioni familjar dhe sfida për të balancuar angazhimet politike me jetën personale. “Balancimi mes karrierës politike dhe jetës familjare është një sfidë. Kam kërkuar dhe ndërtuar një mbështetje të fortë nga familja ime, e cila më ka ndihmuar të menaxhoj angazhimet e mia politike pa u ndjerë e kufizuar”, thotë Tabaku. Ajo thekson rëndësinë e ndryshimit të narrativës mbi gratë në politikë dhe promovimin e një shoqërie ku përgjegjësitë familjare ndahen në mënyrë më të ekuilibruar mes burrave dhe grave.

Punë dyfish më e madhe për të njëjtin respekt

Gratë në politikë shpesh përballen me nevojën për të punuar dyfish më shumë për të fituar të njëjtin respekt dhe mbështetje si kolegët e tyre burra. “Si grua në politikë, shpesh duhet të demonstroj më shumë kompetencë, përkushtim dhe përgatitje për të marrë të njëjtin nivel respekti si kolegët e mi burra”, pohon Tabaku. Ajo e cilëson këtë si një realitet të hidhur që buron nga një kulturë politike ku gratë ende shihen si përjashtime dhe jo si standard në poste të rëndësishme drejtuese.

Një tjetër sfidë që gratë përballen në politikë është mungesa e një rrjeti të fortë solidariteti. “Gratë duhet të mbështesin njëra-tjetrën, të inkurajojnë pjesëmarrjen dhe të promovojnë arritjet e njëra-tjetrës”, thotë Tabaku. Një problem tjetër i madh është financimi i pabarabartë për gratë kandidate. “Rrjetet financiare të politikës janë kryesisht të dominuara nga burrat dhe gratë shpesh nuk kanë të njëjtin akses në burimet financiare apo mbështetësit e fuqishëm ekonomikë”, shpjegon ajo.

Financimi dhe kuotat gjinore: Përfaqësimi i grave në politikë rrezikon të mbetet sipërfaqësor

Kuotat gjinore kanë qenë një mjet për të rritur numrin e grave në politikë, por jo gjithmonë kanë ndikuar në fuqizimin e tyre real në vendimmarrje. “Në disa raste, kuotat përdoren si një mjet propagandistik, ku gratë vendosen në lista thjesht për të përmbushur një kërkesë ligjore, pa pasur ndikim real”, vlerëson Tabaku. Sipas disa studimeve të Rrjetit të Grave “Barazi në Vendimmarrje”, me mbështetjen e National Democratic Institute (NDI) rezulton se kuotat gjinore, si mekanizëm i vetëm, nuk janë të mjaftueshme për të garantuar pjesëmarrjen domethënëse të grave në politikë. Ndërsa kuotat shpesh zbatohen për të përmbushur kërkesat ligjore, partitë politike shpesh shfrytëzojnë vakumet ligjore për të shmangur angazhimet e mirëfillta ndaj barazisë gjinore.

Një tjetër dimension i strategjive zgjedhore të grave është përdorimi i mediave sociale dhe shpërndarja e materialeve promovuese. Studimi ka zbuluar se një përqindje më e lartë e grave dhe vajzave, 82,98%, raportuan përdorimin e mediave sociale në krahasim me 72,34% të burrave dhe djemve. Po ashtu, 68,09% e grave dhe vajzave shpërndanë materiale promovuese, kundrejt 57,45% të burrave dhe djemve. Gratë kanë tendencë të zgjedhin këto strategji me buxhet më të ulët për të kompensuar mungesën e burimeve njerëzore dhe financiare. "Medias sociale është një mjet që ndihmon për të kompensuar mungesën e burimeve njerëzore në arritjen e votuesve online dhe komunitetit," shpjegon Tabaku.

Një tjetër ndryshim i dukshëm mes kandidatëve burra dhe grave është madhësia e ekipeve të fushatës. Kandidatët burra kanë tendencë të krijojnë ekipe më të mëdha. Mesatarja e numrit të individëve në ekipet e kandidatit burra është 24.92, ndërsa për gratë është 13.09. Ky ndryshim pasqyron faktin se gratë shpesh i japin përparësi përdorimit të mjeteve më të përballueshme, siç janë mediat sociale, për të mbushur hendekun e burimeve financiare dhe njerëzore që kanë në dispozicion.

Pavarësisht sfidave të shumta, gratë po tregojnë gjithnjë e më shumë se mund të jenë lidere të suksesshme dhe të ndikojnë në mënyrë domethënëse në politikë. Për të arritur barazinë e vërtetë, nevojiten reforma të mëtejshme, ndryshime kulturore dhe mbështetje më e madhe për gratë që zgjedhin të angazhohen në këtë fushë. Politika nuk duhet të mbetet një terren i dominuar nga burrat, por një hapësirë ku gratë dhe burrat kanë mundësi të barabarta për të kontribuar në zhvillimin e vendit.

Përgatiti: Elva Kurti