The Municipality admits: Tirana's air has alarming levels of pollution, toxic gases and carcinogenic substances

From the top of Dajti, Tirana seems to be breathing with difficulty.

On days when the sky should be clear, a gray layer hangs over the city, hanging between the ground and the horizon. Residents know it well. They call it smog.

For years, air pollution has been part of everyday conversations, but it has often remained a vague and unmeasurable concern. Now, the Municipality of Tirana itself has given concrete shape to this reality through the “Air Quality Management Action Plan 2026-2040”, drafted by the Environmental Monitoring Center and discussed in the Municipal Council, which documents alarming levels of fine particles, toxic gases and pollutants mainly related to urban traffic.

Figures show that in some of Tirana's most frequented areas, the air that thousands of citizens breathe every day turns out to be several times above the limits allowed by the European Union.

The most problematic is “21 December”, one of the busiest traffic junctions in the capital. 

According to monitoring included in the plan, during the period October-November 2025, 102.8 micrograms per cubic meter of PM10 particles were recorded there, more than double the European Union's annual limit of 40 micrograms. 

In the same period, the level of PM2.5 particles reached 70.7 micrograms per cubic meter, almost three times the European limit of 25 micrograms.

Following it is Kavaja Street with 94.7 micrograms of PM10 per cubic meter, the intersection of Dibra Street with Bardhyl with 82.4 micrograms per cubic meter and Zogi i Zi with 64.7 micrograms per cubic meter. 

At all these points, pollution increases significantly during the autumn and winter months, when atmospheric conditions favor the accumulation of pollutants near the ground surface.

The contrast with the suburbs is stark. In Petrela, the PM10 level during the same period was only 2.65 micrograms per cubic meter, while in Baldushk it was 8.11 micrograms. 

For PM2.5 particles, Petrela recorded 1.74 micrograms per cubic meter and Baldushku 5.78 micrograms. 

The difference between the center of Tirana and rural areas is measured dozens of times.

Pollution

Air pollution in Tirana is not only measured by PM10 and PM2.5. Monitoring shows that in the same areas where traffic is heaviest, the highest levels of nitrogen dioxide (NO₂) are also recorded, a pollutant directly linked to vehicle exhaust. At the “21 Dhjetorit” intersection, the NO₂ level reached 257.4 micrograms per cubic meter, while at Zogu i Zi it reached 217 micrograms per cubic meter. Both values ​​exceed the European limit of 40 micrograms several times.

Po aq shqetësuese janë edhe të dhënat për benzenin, një substancë e klasifikuar si kancerogjene. Tek “21 Dhjetori” u regjistruan deri në 42.8 mikrogramë për metër kub, më shumë se tetë herë mbi kufirin e Bashkimit Europian, ndërsa tek Zogu i Zi niveli arriti në 25 mikrogramë për metër kub.

Plani evidenton gjithashtu nivele shqetësuese të plumbit (Pb) në të gjitha pikat urbane të monitoruara, duke sinjalizuar ekspozim të vazhdueshëm ndaj një metali të rëndë me pasoja të njohura për shëndetin e njeriut.

Mjekët

Megjithatë, sipas specialistëve, rreziku më i madh vazhdon të vijë nga grimcat e imëta PM2.5.

Duke iu referuar evidencave shkencore dhe rekomandimeve të Organizatës Botërore të Shëndetësisë, pneumologu Jul Bushati shpjegon se këto grimca janë veçanërisht të rrezikshme për shkak të madhësisë së tyre.

“Grimcat PM2.5 janë aq të vogla sa kalojnë në alveolat pulmonare dhe mund të hyjnë në qarkullimin e gjakut”, shpjegon ai.

Sipas Bushatit, niveli prej 70.7 mikrogramë për metër kub i regjistruar tek “21 Dhjetori” është rreth trefish mbi kufirin e Bashkimit Europian dhe gati pesë herë mbi rekomandimin e OBSH-së.

“Nivelet e PM2.5 prej 70.7 µg/m³ sipas studimeve përfaqësojnë një rrezik serioz për mushkëritë, duke rritur gjasat për inflamacion, përkeqësim të astmës, SPOK dhe rritje të rrezikut për kancer të mushkërive”, thotë ai.

“Ekspozimi i përditshëm ndaj ndotjes së ajrit është si një investim negativ në shëndet. Dëmtimi akumulohet ngadalë dhe mund të shfaqet pas viteve si astmë, bronkit kronik, SPOK apo sëmundje kardiovaskulare”, shton Bushati.

Rreziku

Shqetësimi nuk mbetet vetëm në nivelin e rrezikut teorik. Të dhënat e përfshira në Planin e Veprimit për Menaxhimin e Cilësisë së Ajrit, bazuar në statistikat e INSTAT dhe ISHP, tregojnë se në Tiranë janë regjistruar mesatarisht 108 vdekje në vit nga sëmundjet e aparatit të frymëmarrjes gjatë periudhës 2012-2019, pa përfshirë vitet e pandemisë. 

Në vitin 2023, numri i vdekjeve nga këto patologji rezulton 91 raste. Dokumenti e trajton përmirësimin e cilësisë së ajrit si një element të rëndësishëm për reduktimin e barrës së sëmundjeve respiratore në popullatë.

Ekspertët

Për ekspertin e mjedisit Olsi Nika, shpërndarja e pikave më të ndotura në hartën e qytetit e bën të qartë burimin kryesor të problemit.

“Kur sheh se pikat më problematike janë Ataturku, Karl Topia, Rruga e Kavajës apo nyje të tjera me trafik intensiv, e kupton menjëherë se burimi kryesor i ndotjes është trafiku rrugor”, thotë ai.

“Në shumë segmente kemi ndërtesa të larta, rrugë relativisht të ngushta dhe qarkullim të dendur, duke krijuar atë që në literaturën mjedisore quhet ‘street canyon effect’. Ajri qarkullon më pak dhe ndotësit mbeten të bllokuar për më gjatë pranë nivelit ku ekspozohen qytetarët”, shpjegon ai.

Sipas Nikës, trafiku mbetet burimi dominues i ndotjes në nivel qyteti, ndërsa aktiviteti intensiv ndërtimor kontribuon veçanërisht në rritjen e grimcave PM10.

“Situata kërkon monitorim të vazhdueshëm të kantierëve dhe kontroll më rigoroz të emetimeve gjatë proceseve ndërtimore”, shton ai.

Urbanistja

Por për urbanisten Doriana Musai, ndotja nuk duhet parë vetëm si problem trafiku apo si pasojë e disa kantiereve të izoluara.

“Vetë raporti evidenton që burimet kryesore të ndotjes janë trafiku i rënduar dhe aktiviteti intensiv ndërtimor, për pasojë ndotja duhet lexuar jo si një fenomen aksidental, por si rezultat i drejtpërdrejtë i modelit të zhvillimit urban që Tirana ka përqafuar, sidomos në dekadën e fundit”, thotë ajo.

“Sa më shumë është densifikuar qyteti përmes ndërtimit intensiv, aq më shumë janë gjeneruar flukse të reja lëvizjeje, automjete, shërbime dhe presion mbi infrastrukturën ekzistuese. Tirana nuk po përjeton thjesht rritje ndërtimore dhe rritje trafiku paralelisht; ajo po prodhon trafik përmes vetë mënyrës si po ndërtohet”

Sipas Musait, qyteti është densifikuar shumë më shpejt sesa është riorganizuar infrastruktura e lëvizshmërisë, duke krijuar një kontradiktë që reflektohet edhe në cilësinë e ajrit.

Në pothuajse të gjitha pikat e monitorimit, nivelet më të larta të grimcave u regjistruan gjatë periudhës tetor-nëntor. 

Arsyet

Ekspertët e lidhin këtë me kombinimin e trafikut të rënduar, aktivitetit ndërtimor, përdorimit të sistemeve të ngrohjes gjatë muajve të ftohtë dhe fenomenit të inversionit termik, kur ajri i ftohtë mbetet i bllokuar pranë tokës dhe pengon shpërndarjen e ndotësve.

Bashkia

Përballë kësaj situate, Bashkia e Tiranës ka hartuar një plan masash që parashikon krijimin e Zonave me Emisione të Ulëta (Loë Emission Zones – LEZ), elektrifikimin gradual të transportit publik, kufizimin e automjeteve më ndotëse, zgjerimin e rrjetit të biçikletave, shtimin e hapësirave të gjelbra dhe monitorim më të rreptë të kantiereve të ndërtimit.

Përmasa e problemit reflektohet edhe në faturën financiare të zgjidhjes. Për ta kthyer në realitet objektivin për ajër më të pastër, Bashkia e Tiranës ka vlerësuar se do të nevojiten rreth 71.6 miliardë lekë investime deri në vitin 2040. Dokumenti ndan 7.89 miliardë lekë për ndërhyrje afatshkurtra, 18.75 miliardë lekë për masa afatmesme dhe 45 miliardë lekë për projekte afatgjata, ku përfshihen elektrifikimi i transportit publik, zonat me emisione të ulëta dhe reduktimi gradual i burimeve kryesore të ndotjes në qytet.

Por edhe vetë ekspertët paralajmërojnë se suksesi i këtyre masave do të varet nga mënyra e zbatimit.

“Pyetja reale nuk është nëse Tirana po vendos biçikleta apo pemë, por nëse modeli urban që po prodhohet redukton nevojën për makinë”, thotë Musai.

Nga Dajti, smogu vazhdon të jetë aty.

Por sot ai nuk është më thjesht një perceptim vizual.

Në “21 Dhjetori” Zogu i Zi, Rruga e Kavajës apo tek kryqëzimi i Dibrës me rrugën “Bardhyl”, ndotja ka emër, adresë dhe shifra.

Dhe sipas të dhënave të vetë Bashkisë së Tiranës, vazhdon të thithet çdo ditë nga qindra mijëra banorë të kryeqytetit.

This article was produced with the support of the Friedrich Ebert Foundation in Tirana/Faktoje