Who could be afraid of flamingos?!

A Socialist MP appeared in a comment on social media in which, through a mixture of fear and curiosity, she raised the question of what this “New Albania” that citizens are cheering for on the boulevard is, and how and when it will become a reality. It can be noted that, although still at a subconscious level, raising the question and expressing fear suggests that even the Socialists, or at least this MP, are no longer sure about the power they have and are worried about what the future holds.

Despite this MP's completely legitimate question, Prime Minister Edi Rama raises hypothesis after desperate hypothesis, to suggest, after exhausting his alibis with domestic and foreign agencies, that the civic protest is a manifestation, neither less nor more, of fascism and Nazism.

In reality, what is being articulated by citizens in the square or at the microphone seems to be nothing more than liberal democracy, the rule of law, a parliamentary republic, representative citizen councils, limited executive power, and so on.

If you read European Union documents, such as progress reports, which set out the conditions that Albania must meet before membership, and listen to the demands of the protesters, it is hard not to notice that the two are completely compatible.

The first massive and peaceful protest of Albanian citizens, this Arendian revolution that everyone is referring to as the Flamingo Revolution, is, as it seems, a democratic revolution.

When you listen to a crowd of tens of thousands of citizens with hundreds of speakers one after the other, it is of course not possible to make a comprehensive overview of the demands articulated by everyone. But what impressed the author of these lines can be classified as follows:

1. Term limits for the prime minister. One of the demands of many speakers in the protests these days has been to prevent an individual from being elected prime minister more than twice. This can hardly be called a fascist demand. In fact, it can be called an anti-fascist demand. It reflects citizens' annoyance with Rama's unlimited power and their desire for limited executive power.

2. President i zgjedhur nga populli. Kjo është gjithashtu një kërkesë që, si e para, bie në kategorinë e parimit kushtetues të ndarjes, kufizimit dhe balancimit të pushteteve. Është artikuluar gjatë këtyre dy ditëve që posti i presidentit (normalisht bashkë me një zëvendëspresident) të dalë nga një votim universal i të gjithë qytetarëve dhe ky president, (mund ta shtoj unë këtë nga mendja ime) duhet të zgjidhet në mes të mandatit të qeverisë, pra për katër ose për gjashtë vjet, me kushtin që qytetarët të thirren për të zgjedhur presidentin dy vjet pas fillimit të mandatit të ekzekutivit dhe, nëse nuk u pëlqen ekzekutivi, të kenë mundësinë ta ndëshkojnë me votë. Për të kursyer kosto, mundet që zgjedhja e presidentit të bëhet në të njëjtën datë me zgjedhjet për pushtetin vendor.

3. Deputetë të zgjedhur nga populli, pra kundër listave të mbyllura partiake. Kjo kërkesë është e njëjtë me atë që caktohet në kërkesat themelore të një demokracie parlamentare. Kërkohen deputetë që të përfaqësojnë popullin në parlament dhe jo delegatë partiakë që të përfaqësojnë partinë te populli. Tashmë kanë kaluar pothuajse njëzet vjet dhe pesë palë zgjedhjesh parlamentare që kur këta të dy, Rama dhe Berisha, ranë dakord me njëri-tjetrin për sistem elektoral me lista të mbyllura dhe diskriminues. Sistemi, i etiketuar në atë kohë si partitizëm, nuk do të ishte automatikisht gabim apo keq, në rast se partitë politike do të kishin atë që njihet si demokraci e brendshme. Por në mungesë të kësaj, partitizmi krijoi dy udhëheqës të cilët i kanë partitë përkatëse si pronë, deputetët dhe këdo tjetër e kanë në nivelin e shërbëtorit kokëulur, mirëqenia materiale dhe politike e të cilit varet, jo nga aftësia për të bindur qytetarët se mund t’i përfaqësojnë, por nga lloji i shërbimit që mund t’i japin kryetarit në politikën klienteliste. Nuk ka asnjë demokraci funksionale në të cilën parlamenti është zyrë noteriale e dëshirave të kryetarëve. Në demokracitë funksionale, parlamenti duhet të kontrollojë ekzekutivin dhe jo anasjelltas. Në këtë kontekst, kërkesa e protestuesve nuk është fashizëm, është pikërisht e kundërta, është demokraci liberale.

4. Demokraci direkte. Një nga kërkesat e përsëritura, nga disa parti të reja por edhe nga protestuesit, është e drejta e mishëruar në kushtetutë dhe e mohuar nga ligjvënësi për demokraci direkte përmes referendumeve. Vendi nuk ka pasur referendume deri më sot, me përjashtim të atij që miratoi kushtetutën aktuale në vitin e largët 1998. Arsyeja për këtë është mungesa e vullnetit nga politika aktuale për të krijuar kushtet që qytetarët të kenë të drejtë të kërkojnë dhe të organizojnë referendum për çështjet që i shqetësojnë. Referendumi mundet të shikohet edhe si populizëm. Por fakti është që sistemi aktual kushtetues i jep referendumit peshë ligjore të dobët dhe peshë politike të lartë. Me pak fjalë, ka një valvul kushtetuese për të shkarkuar rrezikun e përdorimit të demokracisë direkte nga populistët. Kjo valvul thotë se legjislacioni i prodhuar nga referendumi është i barabartë me ligjin që miratohet me shumicën më të thjeshtë në parlament.

5. Poshtë patronazhistët. Një thirrje që dëgjohet shpesh në protestë duhet të shihet si asgjë më shumë se sa kërkesa e përsëritur e vëzhguesve ndërkombëtarë të zgjedhjeve për parandalimin, ndalimin dhe ndëshkimin e abuzimit me pushtetin të partisë në pushtet për të fituar avantazh në zgjedhje. Gara në zgjedhje duhet të jetë mes politikanëve dhe partive, të cilat propozojnë idetë më bindëse se çfarë politike duhet të bëjmë për të përbashkëtën. Ajo nuk mund të jetë ushtrim pushteti, nuk mund të jetë garë mes personave që kanë akumuluar më shumë para dhe burime nga abuzimet me pushtetin.

6. Bojkotoni mediat. Media shqiptare duhet të reformohet dhe këtë, para se ta vërejnë protestuesit, e kanë vënë re ekspertët dhe gazetarët dhe, edhe zyrtarët e Brukselit. Kapitulli përkatës në raportet e progresit përsërit çdo vit nevojën për media të larmishme dhe profesionale, me strukturë pronësie korporative, e cila ndan përmbajtjen editoriale nga menaxhimi ekonomik, dhe jo në formën aktuale, pronësi individuale apo familjare, ku interesi publik trafikohet në shkëmbim të lejeve e licencave.

7. Councils, not administrators. One of the groups supporting the protest and which is an important factor in its organization is the Community Assembly of the Dukat, Tragjas, Radhimë, Orikum region. This is a community initiative that expresses what is natural and historical and that, in Albania, has been missing for decades after being killed by the communist regime to be replaced by the current structure. Community assemblies are institutions of bottom-up democracy. These are the representatives of citizens in a village or neighborhood, who undertake to represent the interests of citizens before the government. Historically, every village and every neighborhood has had a council, but during the communist era, with the aim of destroying the organizational strength of citizens and replacing bottom-up democracy with a top-down system of exercising power. This should normally be translated into practical terms in the re-establishment of village councils like what Thomas Jefferson called "elementary republics" and which in the USA are known as Townhalls, or civic meeting places, not to exercise power (such councils have no administrative structures and do not constitute executive power) but to represent citizens, to debate, to organize politically. It is unlikely that Albania will have a functional democracy as long as councils like this do not extend throughout the country.

We do well to remember that there are also unpopular slogans in the protest. Death to traitors is an ugly slogan that has not been removed from the mouths of the protesters throughout these days and that contradicts what is the essence of this revolution, a non-violent revolution according to the model of the Arendian revolutions. In our time, as in ancient times, traitors are not executed and do not need to be executed. They are simply overthrown from power.

As for the calls "Rama in prison, Berisha in prison", this should normally be seen as an allegory and not as a political platform. This is a call to declare the citizens' disapproval of these two and does not constitute either an indictment or a court decision. It is the justice system that determines whether one or both of them will face charges or serve prison time or not.

No one has to fear the Flamingo Revolution, because this is a non-violent revolution, with a culture of avoiding confrontation with the police widely and strongly spread. This is a great innovation for a country where, in the existing vocabulary, revolution continues to be classified as a “violent overthrow” and does not recognize the history of recent decades of non-violent democratic overthrows. / Gjergj Erebara, BIRN