Budapest after Orban's defeat: A bad signal for Vučić

The Alliance of Vojvodina Hungarians (SVM) - the main party of this minority in Serbia and a long-time partner of the Serbian government - reacted only with a post on social media, on election night in Hungary.

In this country's elections, she supported Fidesz, the party of the outgoing Prime Minister, Viktor Orban.

He worked, as he himself admitted, for the "maximum mobilization" of tens of thousands of voters from Serbia with dual citizenship, who were entitled to vote in the April 12 elections, to cast their votes for Orban.

But, a major political change occurred in Hungary.

The right-wing leader, Orban, lost after 16 years in power.

The SVM congratulated the opposition leader, Peter Magyar, and his Tisza party on the victory. However, it did not give up its support for its sister party, Fidesz.

"Thank you to Fidesz and Viktor Orban for the national politics they have built over the last 16 years," wrote SVM leader Balint Pastor on social media.

Pastor did not respond to Radio Free Europe's request to comment on the election results.

In short, he said he wrote "everything that is currently possible to say" in a Facebook post.

The SVM's involvement in the election campaign in Hungary and its open support for Fidesz are part of the long "tradition" of this party, with which Orban has built a strong alliance since taking power.

Pastor, along with the rest of the party delegation, followed the election results from Orban's headquarters in Budapest.

"The question is how much Orban's loss will affect the orientation of Vojvodina Hungarians towards the SVM, especially if serious competitors emerge [among Hungarian political parties in Serbia]. The upcoming elections will show this," Aleksandar Popov, from the non-governmental Center for Regionalism, tells Radio Free Europe.

Parliamentary elections in Serbia are expected to be held in the coming months, while Serbian President Aleksandar Vučić faces a months-long political crisis, caused by massive anti-government protests that began in November 2024 and allegations of corruption.

The SVM, since the Serbian Progressive Party (SNS) took power in 2012, has been one of Vučić's main partners.

This party has been described as a "bridge" between Vučić and Orbán, while the leader of the SVM, Pastor, has repeatedly emphasized that cooperation with the SNS is good because they "have achieved a historic reconciliation between Serbs and Hungarians."

The SVM is the largest minority party in the Serbian Parliament - it has six out of a total of 250 parliamentary seats.

It has seven out of the total 120 seats in the Vojvodina Provincial Assembly, and its speaker, Balint Juhas, comes from its ranks.

“Sigurisht që do të jetë një minus i madh për SVM-në nëse nuk do të ketë mbështetje nga Budapesti, dhe ndoshta nuk do ta ketë atë, marrë parasysh se sa e lidhur ishte me Orbanin dhe sa me inat e pranoi fitoren e Peter Magyarit”, thotë Popov.

Ai beson se, me fitoren e Tiszës në Budapest, është e mundur që përfaqësuesit politikë hungarezë në Serbi “të rigrupohen”.

Kryetari i Unionit Demokratik të Hungarezëve të Vojvodinës (DZVM) në opozitë, Aron Çonka, pret gjithashtu ndryshime.

Kjo parti kritikon udhëheqjen e SVM-së dhe pjesëmarrjen e saj në Qeverinë e Serbisë me SNS-në.

“Mendoj se fitorja e Peter Magyarit do të mundësojë të hyjë pak ajër i freskët brenda komunitetit hungarez të Vojvodinës”, thotë Çonka.

Orban, si kryeministër i Hungarisë, ishte shënjestër e kritikave të ashpra nga Brukseli, për shkak të minimit të demokracisë në vend dhe kundërshtimit të mbështetjes për Ukrainën, pas pushtimit rus.

Megjithatë, presidenti serb e përshkroi atë si një “mik të madh” dhe tha se marrëdhëniet midis dy vendeve ishin “në një nivel të lartë dhe historik”.

Vetë Vuçiq u bë shënjestër e kritikave nga Brukseli, për shkak të marrëdhënieve të tij me Moskën dhe Pekinin, si dhe gjendjes së sundimit të ligjit në Serbi.

“Me humbjen e Orbanit, Vuçiq humbi një aleat dhe përfaqësues të rëndësishëm në Bashkimin Evropian. Ishte një vëllazëri autoritare midis dy udhëheqësve politikë, dhe kjo është ajo mbi të cilën ata i bazuan marrëdhëniet e tyre”, thotë Popov.

Ai shton se humbja e Fideszit është një “sinjal i keq” për Vuçiqin, sepse ka një efekt “inkurajues” te votuesit e opozitës.

“Është dëshmuar se Orban, i cili kishte mbështetjen si të [presidentit amerikan, Donald] Trump, ashtu edhe të [presidentit rus, Vladimir] Putin, dhe që sundoi Hungarinë për 16 vjet, mund të humbasë ndaj një njeriu që themeloi partinë dy vjet më parë dhe e udhëhoqi atë drejt fitores”, shton Popov.

Vuçiq e uroi Tiszën për fitoren e saj, i bindur se bashkëpunimi i mirë midis dy vendeve do të vazhdojë.

Megjithatë, në të njëjtin mesazh, ai shfrytëzoi rastin për të falënderuar edhe Orbanin, “që i bëri të mundura marrëdhëniet e tilla”.

Gjatë fushatës, Magyar tha se do të përpiqet të ruajë marrëdhënie të mira me vendet fqinje.

“Por, unë supozoj se prioritet i tij në këto marrëdhënie do të jetë sundimi i ligjit, të cilin Beogradi nuk do ta pëlqejë”, thotë Çonka.

Magyar fitoi shumicën prej dy të tretash në Parlament, me një pjesëmarrje të lartë votuesish.

Ai paralajmëroi luftë kundër korrupsionit, reforma dhe marrëdhënie më të mira me Brukselin.

Më shumë se një vit më parë, në shkurt të vitit 2025, ai vizitoi Serbinë dhe u bëri homazhe viktimave të shembjes së një srehe në Stacionin Hekurudhor të Novi Sadit.

Ishte vdekja e 16 personave në këtë qytet që shkaktoi protesta masive antiqeveritare në Serbi.

Magyar tha më pas se partia e tij mbështet “aspiratat antikorrupsion të popullit serb” dhe pranimin e hershëm të Serbisë në Bashkimin Evropian.

Ai e përshkroi Qeverinë e presidentit serb si “të korruptuar”, ndërsa Vuçiqin si “aleat dhe partner biznesi” të Orbanit.

Ai gjithashtu theksoi se Tisza “mbështet forcimin e mëtejshëm të të drejtave dhe mundësive të hungarezëve në Vojvodinë”, në mënyrë që ata të mund “të jetojnë dhe punojnë me sukses në atdheun e tyre”.

Çonka pret që Magyar ta përmbushë premtimin e tij të fushatës dhe të vazhdojë me stimujt për diasporën hungareze, përfshirë atë në Vojvodinë.

Ai thekson se këta stimuj janë një kategori kushtetuese në Hungari.

“Unë pres që ai ta bëjë shpërndarjen e atyre parave në mënyrë shumë më transparente se më parë”, shton Çonka.

Gjatë fushatës, Magyar theksoi se paratë publike duhet të shpërndahen sipas kritereve të qarta, jo përkatësive partiake.

“Premtimet parazgjedhore janë një gjë dhe realiteti politik është një tjetër. Por, është e sigurt se hungarezët do të duhet të bëjnë një ndërprerje në lidhjet me Qeverinë e Orbanit në shumë fusha, përfshirë këtë”, thotë Popov.

Që kur mori pushtetin në vitin 2010, Qeveria e Orbanit nisi disa programe ekonomike në Vojvodinë, por edhe në Serbinë qendrore, në bashkëpunim me Aleancën e Hungarezëve të Vojvodinës, përmes fondacionit “Prosperitati” të drejtuar nga kjo parti.

“Prosperitati” u themelua në vitin 2016, si një fondacion rajonal jofitimprurës, i emëruar nga Qeveria hungareze, për të “zbatuar strategjinë e zhvillimit ekonomik dhe rajonal” të komunitetit hungarez.

Gjatë dhjetë vjetëve, siç thuhet në faqen e internetit të fondacionit, ai ka mbështetur më shumë se 16.000 projekte, me vlerë rreth 500 milionë euro.

Paketat nxitëse kishin për qëllim zhvillimin e ekonomisë, përkatësisht ndërmarrjet e vogla dhe të mesme, bujqësinë, turizmin.

Fondacioni, gjithashtu, ndihmoi në blerjen e rreth 1.300 shtëpive dhe disa mijëra hektarëve tokë.

Projektet u zbatuan në 40 komuna, ose rreth 190 vendbanime.

Sipas vlerësimeve të fondacionit “Prosperitati”, pothuajse 70.000 hungarezë në Vojvodinë u përfshinë në programet e tij.

Një nga kushtet për financim në konkurse ishte që aplikantët të kishin shtetësi të dyfishtë - serbe dhe hungareze.

Partia i ka hedhur poshtë kritikat se vetëm njerëzit e lidhur me SVM-në marrin para.

“Faktet tregojnë se pjesa më e madhe e këtyre fondeve përfundoi te sipërmarrësit dhe njerëzit pranë SVM-së dhe se një pjesë e vogël përfundoi tek ata që nuk kanë lidhje me të”, thotë Çonka.

Fondacioni “Prosperitati” nuk iu përgjigj pyetjeve të Radios Evropa e Lirë në lidhje me punën e tij dhe shpërndarjen e parave në konkurse.

Sipas regjistrimit të popullsisë më 2022, mbi 184.000 hungarezë jetojnë në Serbi dhe janë pakica më e madhe kombëtare në këtë vend.

Ata janë popullsi shumicë në disa komuna në Vojvodinë.

Një numër i madh i hungarezëve në Serbi kanë shtetësi të dyfishtë dhe kjo u jep atyre të drejtën për të votuar në zgjedhjet në të dyja vendet.

Në zgjedhjet e së dielës në Hungari, më shumë se 60.000 votues nga Serbia votuan me postë.

Kjo shifër u prezantua nga kreu i SVM-së, Balint Pastor.

There is still no official data on voting by the Hungarian diaspora.

Çonka emphasizes that, during the campaign, SVM leaders openly called for voting for Orban.

Hungarian officials, led by Foreign Minister Peter Szijjarto, visited Vojvodina.

The SNS also got involved in the campaign.

The week before the elections was marked by claims by authorities in Belgrade and Budapest that an attempt to sabotage the gas pipeline supplying Hungary with Russian gas had been thwarted.

The opposition in Hungary and Serbia said it was a "false flag" operation to help Orban.

"The election campaign, which spread from Hungary to Vojvodina, was quite harsh and dirty. It brought a lot of division in the community and we need to find a way to reduce the divisions, to get closer to each other," says Čonka.

He expects the new Hungarian government to "respect the opinions of all political actors in Vojvodina and Serbia, who deal with the interests of the Hungarian community."

The National Council of the Hungarian Minority in Serbia did not respond to Radio Free Europe's questions regarding the change of government in Budapest.

The council is led by SVM official Arpad Fremond, and the coalition around this party is, with an absolute majority, the dominant force in the council./ REL