Analiza e DW: Pse u tensionua marrëdhënia Greqi-Shqipëri? Kërcënime dhe mosbesim i ndërsjellë

Altin Meshini është një prodhues i suksesshëm i djathit në Përmet në Shqipërinë e Jugut. Dyqani i tij i qumështit është një atraksion i vërtetë turistik: I vendosur në një bunker të madh të ndërtuar nga Italia fashiste e Musolinit në vitin 1939, ai u përdor nga ushtarët italianë gjatë Luftës Greko-Italiane të viteve 1940–41 për të granatuar llogoret e Ushtrisë Greke.

Në atë kohë Shqipëria ishte e pushtuar nga Italia. Pasi ushtria greke i ktheu italianët në Shqipëri, beteja të përgjakshme u zhvilluan rreth Përmetit.

Sipas ambasadës greke në Tiranë, rreth 8000 ushtarë grekë ranë në Shqipëri gjatë Luftës Greko-Italiane, nga të cilët 1300 janë varrosur në varrezat në Shqipëri.

Për Altin Meshinin, përcjellja e kujtimeve të kohës së luftës është një hap i rëndësishëm drejt kuptimit të çmueshmërisë së jetës dhe paqes. "Shikoni bulmetin tim," tha ai për DW, "ajo është ndërtuar për të marrë jetën në një luftë absurde; unë e përdor atë për të ushqyer jetën në kohë paqeje".

E kaluara duket e madhe

Për fat të keq, e kaluara vazhdon të rikthehet për të ndjekur marrëdhëniet bashkëkohore greko-shqiptare.

Një sërë çështjesh që aktualisht po përkeqësojnë marrëdhëniet dypalëshe midis dy vendeve i kanë rrënjët në të kaluarën, duke përfshirë një mosmarrëveshje për përcaktimin e zonave detare, Ligjin e Luftës së Greqisë me Shqipërinë dhe të drejtat pronësore të minoritetit grek në Shqipëri.

Greqia dhe Shqipëria teknikisht janë ende në luftë

Greqia miratoi Ligjin e Luftës me Shqipërinë në tetor 1940 pasi Italia e Musolinit sulmoi vendin nga Shqipëria e pushtuar.

Megjithëse Shqipëria dhe Greqia nënshkruan Traktatin e Miqësisë, Bashkëpunimit, Fqinjësisë së Mirë dhe Sigurisë në 1996, dy aleatët e NATO-s janë, teknikisht, ende në një gjendje lufte.

Sipas një përfaqësuesi të Ministrisë së Jashtme greke, qeveria greke ra dakord në vitin 1987 për të shfuqizuar ligjin. Megjithatë, parlamenti grek ende nuk e ka ratifikuar atë vendim.

Ligji ka qenë prej kohësh një burim tensioni midis dy vendeve dhe Shqipëria i kushton një rëndësi të madhe shfuqizimit të tij, ndër të tjera për çështje që kanë të bëjnë me sekuestrimin e kaluar në Greqi të pronave që i përkasin shtetit shqiptar dhe shtetasve shqiptarë me kombësi greke. .

Zgjedhjet për kryetar bashkie shkaktojnë përçarje ndërkombëtare

Një tjetër mollë sherri mes dy vendeve është rasti i Fredi Belerit, një 52-vjeçar nga minoriteti grek në Shqipëri, i cili u zgjodh kryetar i bashkisë shqiptare të Himarës më 14 maj.

Beleri nuk është betuar ende si kryetar i Bashkisë së Himarës, e cila ka një komunitet të konsiderueshëm grek, sepse ai ishte në paraburgim në kohën e zgjedhjes.

Beleri u arrestua dy ditë para votimit me akuzën e blerjes së votave – akuza që ai i mohon ashpër. Të gjitha kërkesat e tij për lirim ose për t'u lejuar të marrë detyrën janë hedhur poshtë nga gjykatat shqiptare.

A janë të drejtat pronësore të minoritetit grek në qendër të çështjes Beleri?

Vendndodhja e Himarës në bregdetin piktoresk të Jonit të Shqipërisë dhe potenciali i saj si një vend turistik duket të jenë të rëndësishme për rastin.

“Shumë prona në bregdetin e Jonit i përkasin grekëve etnikë, të cilët jetojnë në fshatrat turistike të Himarës”, thotë Skerdian Dhuli, avokat në Himarë. “Megjithatë, për një sërë arsyesh – mbi të gjitha korrupsioni në institucionet publike që merren me pronat – pronarët vendas nuk mund të investojnë në pronat e tyre”.

Pronarët e pronave lokale po humbasin

E njëjta gjë vlen edhe për pronarët e pronave vendase shqiptare, të cilët nuk lejohen të investojnë në sektorin e turizmit as në tokën e tyre. Pronarët e pronave vendase “nuk kanë akses në Këshillin Kombëtar të Territorit, i cili drejtohet nga kryeministri Rama dhe ka autoritetin ligjor për të dhënë leje zhvillimi për bregdetin shqiptar, bazuar në Ligjin për Investimet Strategjike”, thotë Dhuli, i cili sheh. Ligji si një mënyrë “për të grabitur dhe tjetërsuar pronat e pronarëve vendas”.

Sipas Dhulit, ka të dhëna zyrtare për rreth 4000 “prona të mbivendosura” në Himarë. Këto "prona të mbivendosura" janë në pronësi jo vetëm nga pronarët e vërtetë, por edhe nga njerëz që nuk kanë lidhje me pronat, por janë "investitorë strategjikë, të përcaktuar nga qeveria, të cilët investojnë në pronat e vendasve, pronarë realë në Himarë”, tha ai për DW.

Sipas Dhulit, Fredi Beleri, i cili ishte kandidati i opozitës në zgjedhjet për kryebashkiak të Himarës, kishte “premtuar ndryshimin e kësaj situate”.

Greqia kërcënon të bllokojë ofertën e Shqipërisë për anëtarësim në BE

Greqia ka reaguar ashpër ndaj arrestimit dhe burgosjes së Belerit, duke akuzuar Shqipërinë për shkelje të shtetit ligjor dhe të drejtave të minoritetit grek. Athina pretendon se ndalimi i tij është i motivuar politikisht dhe ka thënë se "pret që Shqipëria të marrë masa konkrete dhe të menjëhershme për të lejuar zotin Beleri të bëjë betimin e kryetarit të bashkisë dhe të respektojë të drejtën e tij për një gjykim të drejtë dhe prezumimin e pafajësisë".

Në mesin e nëntorit, Greqia refuzoi të mbështeste një letër që i kërkonte Komisionit Evropian të hapte pesë kapitujt e parë të negociatave për procesin e pranimit të Shqipërisë në BE. Letra u dërgua në fund, por me rezerva greke.

Greqia ka fuqi të konsiderueshme në këtë çështje, sepse vendet anëtare të BE-së duhet të bien dakord unanimisht për hapjen e negociatave të anëtarësimit me një vend. Një veto greke do të bllokonte rrugën e Shqipërisë drejt anëtarësimit në BE.

Mosbesimi i ndërsjellë

Sipas gazetarit dhe shkrimtarit Stavros Tzimas, mosbesimi i ndërsjellë luan një rol shumë të madh në marrëdhëniet Greqi-Shqipëri: “Që nga vitet e diktatorit komunist [Enver] Hoxha, kur vendi ishte i izoluar, një ndjenjë e rrethimit nga armiku ka mbizotëruar në Në qarqet politike, historike dhe gazetareske ekziston një dyshim i vazhdueshëm se Greqia synon të gjymtojë Shqipërinë”, tha ai për DW.

“Ka dyshime edhe nga pala greke – megjithëse opinioni publik grek nuk është veçanërisht i shqetësuar për atë që po ndodh në Shqipëri”, thotë ai.

Komunitet i madh shqiptar në Greqi

Tzimas thekson se për çështjen e pakicës greke në Shqipëri, gabime u bënë nga të dyja palët – veçanërisht 30 vjet më parë në pasojat e drejtpërdrejta të epokës së Hoxhës, kur komunizmi u shemb në Evropën Lindore.

Dhuna që pasoi midis dy komuniteteve dhe fakti që nacionalistët në Greqi i referoheshin një pjese të Shqipërisë së Jugut si "Epiri i Veriut" dëmtuan marrëdhëniet në terma afatgjatë. Për shkak të kësaj dhe varfërisë gjymtuese në vend, shumë anëtarë të minoritetit grek të Shqipërisë u larguan.

Rreth 600 mijë shqiptarë shkuan në Greqi. Të paktën gjysma e tyre qëndruan, duke punuar shumë që fëmijët e tyre të kishin një jetë më të mirë. Këta fëmijë janë tashmë një pjesë integrale e shoqërisë greke dhe e ardhmja e saj.

I kthyer në dyqanin e qumështit të bunkerit organik në Përmet, Altin Meshini shikon nga e ardhmja: "Shumë italianë dhe grekë vijnë çdo vit, të tërhequr nga historia e pazakontë e bunkerit," thotë ai. "Kur flasim për të kaluarën, të gjithë biem dakord se duam të jetojmë në paqe dhe të kemi marrëdhënie të mira fqinjësore. Ne duam që e kaluara të mbetet në histori dhe të mos mjegullojë të tashmen dhe të ardhmen tonë."/ DW