Long lines and missed flights: EU warns of border easing during summer

Edmir V. from Belgrade visited Finland in April. He changed flights in Stockholm and says that, due to the new European entry-exit system, he almost missed his next flight, even though there was a three-hour gap between the two flights.

"You stand in line and wait, wait, wait... The border officer starts with questions about previous trips, including the reasons why I visited one or another European country. The questions were somewhat unpleasant. However, the real chaos began when something happened to the device, which suddenly stopped working. Then all the travelers were transferred to the same waiting line," Edmiri tells Radio Free Europe (REL).

Bojan from Podgorica had a similar experience. He arrived at the Belgian Charleroi airport and was faced with a long line of people waiting to go through the system.

But, she was saved by the fact that she was traveling with a baby, so she had priority in passing. But even this did not mean that she passed without waiting, since the number of those who had "priority" was large.

Others, who were not traveling with babies, he says, had to wait for hours.

A group of colleagues from Kosovo traveled by car to Greece at the end of May. They deliberately chose weekdays for entry and exit from the country, in order to avoid possible weekend waits. They had seen statements from European officials that the procedure takes very little time.

However, they say, the procedure took much longer than they had expected.

According to people REL spoke to, some travelers were forced to answer questions from border police about the reasons for previous trips or, for example, about the lack of stamps in their passports that would prove they had left the Schengen Area.

Others encountered technical problems with fingerprint scanning or facial recognition. They say they waited at least 20 minutes for each vehicle.

Hana from Belgrade arrived by plane in Bergamo, Italy, in June. Upon arrival, she lined up in the queue for travelers who are not citizens of European Union countries.

She waited about 45 minutes before going through the border control and scanning procedure.

She then traveled by train from Italy to Switzerland. When she handed over her passport to Swiss border officials, her data was already registered in the system. The photo taken during the border control in Italy also appeared on the screen, indicating that the information was now available to the competent authorities.

These are just a few examples of the experiences of so-called third-country nationals (non-EU member states) who go through the Entry-Exit System (EES) procedures.

Sistemi u fut në përdorim në tetor të vitit të kaluar, teksa u bë plotësisht operacional më 10 prill të këtij viti.

Çfarë përfshijnë rregullat e reja?

Bëhet fjalë për një sistem të automatizuar që zëvendëson vulosjen manuale të pasaportave të udhëtarëve që hyjnë në zonën Shengen.

Sistemi zbatohet për qytetarët që posedojnë pasaporta biometrike, pavarësisht nëse për hyrje në BE u nevojitet vizë apo jo. Ai regjistron të dhëna biometrike, gjurmët e gishtërinjve dhe fotografinë e fytyrës, si dhe të dhëna personale dhe datat e udhëtimit, me qëllim përmirësimin e sigurisë së kufijve, zbulimin e personave që tejkalojnë kohën e lejuar të qëndrimit dhe parandalimin e keqpërdorimit të identitetit.

Që nga fillimi i zbatimit të këtij sistemi, është krijuar kaos në aeroportet evropiane. Rrjetet sociale janë mbushur me dëshmi për radhë të gjata pritjeje që ndonjëherë kanë rezultuar edhe me humbjen e fluturimeve.

Nga shërbimet kompetente evropiane thonë se EES tashmë po tregon rezultate pozitive. Nga ana tjetër, udhëtarët do të duhet të përshtaten, pasi kjo do të jetë tani pjesë përbërëse e udhëtimit.

Ndërtimi dhe modernizimi i infrastrukturës pritet që në vitet e ardhshme ta lehtësojnë procesin. Megjithatë, viti i parë ka shumë gjasa të jetë i vështirë, ndërsa sezoni i verës do të përbëjë një sfidë të veçantë.

Në prill, 600 fluturime të humbura në Bruksel

Vetëm gjatë festave për Pashkë, rreth 600 persona humbën fluturimin në aeroportin e Brukselit. Për këtë arsye, ky aeroport tani këshillon udhëtarëve të mos e respektojnë rregullin e shkuarjes në aeroporte dy orë më herët.

“Vërejtëm se vendosja e EES-it ka çuar në zgjatjen e kohës së pritjes në dy deri në tre orë. Po bashkëpunojmë me Policinë Federale, e cila është përgjegjëse për kontrollet dhe procesin, dhe po bëjmë gjithçka që është në fuqinë tonë për të menaxhuar sa më mirë radhët”, thuhet në përgjigjen për REL-in nga aeroporti Zaventem, që është aeroporti kryesor në Belgjikë.

Situata është edhe më e vështirë në pikat kufitare tokësore. Nga policia greke për REL deklarojnë se komplikimet janë normale gjatë futjes së një sistemi të ri.

“Si në çdo kalim të madh drejt procedurave të reja të kontrollit kufitar, zbatimi i sistemit mund të ketë fillimisht ndikim në kohën e përpunimit në disa pika kufitare, veçanërisht gjatë periudhave me trafik të shtuar udhëtarësh. Kjo lidhet kryesisht me kërkesat shtesë për verifikim dhe regjistrim biometrik që duhet të kryhen për shtetasit e vendeve të treta gjatë hyrjeve dhe daljeve. Këto procedura janë pjesë përbërëse e sistemit dhe nuk mund të shmangen”, thanë nga Policia greke në një përgjigje dërguar Radios Evropa e Lirë.

A do të jetë më e lehtë gjatë sezonit veror?

Me afrimin e sezonit veror, disa shtete evropiane po shqyrtojnë mundësinë e një qasjeje më fleksibile sa i përket përpunimit të të dhënave.

Kroacia dhe Greqia, për shkak të afërsisë gjeografike, mbeten destinacionet më tërheqëse për pushimet verore të qytetarëve të rajonit.

Nga Ministria e Punëve të Brendshme e Kroacisë konfirmojnë se gjatë kulmit të sezonit lejohet një shkallë e caktuar fleksibiliteti. Kjo mund të përfshijë përjashtime të përkohshme nga marrja e të dhënave biometrike, me skanimin e detyrueshëm të dokumentit të udhëtimit dhe regjistrimin e kohës së hyrjes në një shtet anëtar të BE-së.

“Ky model mund të zbatohet në një periudhë të kufizuar kohore, maksimumi deri në gjashtë orë në rrethana të jashtëzakonshme që sjellin një trafik aq të dendur sa që koha e pritjes në pikën kufitare bëhet tepër e gjatë. Kjo konkretisht nënkupton krijimin e një dosjeje EES pa marrjen e të dhënave biometrike”, thanë për Radion Evropa e Lirë nga Ministria e Brendshme e Kroacisë.

Pala kroate pret se do të ketë radhë gjatë sezonit veror, por thekson se ato kanë ekzistuar edhe para futjes në përdorim të këtij sistemi.

“Përdorimi i sistemit EES mund të shkaktojë ngadalësim të përkohshëm të trafikut gjatë ngarkesave të pikut në pikat kufitare rrugore, duke qenë se personi duhet të dalë nga automjeti për t’u regjistruar në aspektin biometrik në sistem. Kjo lehtësohet përmes përdorimit të lexuesve manualë të EES-it, ku biometria merret në korsitë e hyrje-daljes para se personi të arrijë në kabinën e kontrollit”, thanë nga Ministria e Brendshme e Kroacisë.

Ata shtojnë se në aeroporte, përveç sistemeve statike, përdoren edhe lexues mobilë EES, kioska dhe e-porta (e-gates) kur është e mundur.

Ndërkaq, nga Policia greke konfirmojnë se gjatë kulmit të sezonit të verës do të përpiqen të jenë më fleksibil për të lehtësuar kalimin e kufijve.

“Greqia e përdor në mënyrë të përgjegjshme mundësinë e pezullimit të pjesshëm të parashikuar nga korniza përkatëse të BE-së, me qëllim përputhshmërinë e plotë me rregullat, por edhe ofrimin e shërbimit sa më të mirë të mundshëm për udhëtarët”, thanë për REL-in nga Policia e Greqisë.

Një mundësi të tillë e parashikon edhe Komisioni Evropian, institucioni që e ka vendosur sistemin EES.

“Pezullimi i mbledhjes së të dhënave biometrike është i mundur në disa pika kufitare dhe për një periudhë të kufizuar kohore në raste rrethanash të jashtëzakonshme që çojnë në kohë tepër të gjata pritjeje. Kjo mundësi ekziston deri në shtator, duke mbuluar kulmin e sezonit turistik veror”, thanë nga Komisioni Evropian në një përgjigje dërguar Radios Evropa e Lirë.

A janë zgjidhje e-kioskat?

Në aeroportin e Brukselit mendojnë se përdorimi i kioskave të regjistrimit dhe portave elektronike për disa shtetas të vendeve të treta është pjesë kyç e zgjidhjes për uljen e kohës së pritjes, por theksojnë se zbatimi i tyre ende nuk ka filluar.

“Kjo tashmë është miratuar nga ministrat kompetentë belgë dhe zbatimi i shpejtë është thelbësor për uljen efikase të kohës së pritjes për qytetarët jashtë BE-së”, thuhet në përgjigjen nga aeroporti i Brukselit.

The internal borders of the Schengen Area are the responsibility of the member states. Therefore, each country individually regulates the way in which citizens cross the borders. The EC confirms that the digital implementation of the EES system should facilitate the process.

"The fluidity of borders should be ensured by member states through the provision of an adequate number of border guards and automated solutions, such as self-service kiosks and e-gates," the EC says, adding that this is particularly important at border crossings with high traffic.

The Greek Police confirm that they are working intensively and investing in improving the infrastructure that should facilitate the process of entering and exiting the Schengen Zone.

"The competent authorities are constantly monitoring operational developments and, when necessary, adapting planning and resource allocation to respond to seasonal traffic increases and to minimize inconvenience to passengers as much as possible," the Greek Police response states.

Success or failure? EC boasts about EES system results

The European Commission insists that it is a very successful system, whose main goal is to protect European borders.

"The Schengen area is the most visited destination in the world, with 40 percent of all international travel crossing its external borders. In most member states, the processing of first registrations takes on average just over a minute," said European Commission spokesman Guillaume Mercier.

However, in conversations with more than ten citizens from the Western Balkans who have recently gone through the EES system, REL did not find a single interlocutor who confirmed that they completed the entire procedure within one minute.

European Commission officials emphasize that, when passenger data is already registered in the system, subsequent entry and exit queues should be shorter and more efficient.

However, even though the EES system is presenting difficulties for travelers, in the first months it has already shown the results for which it was put into operation.

According to official European Commission data, since October 2025, nearly 80 million entries and exits have been registered, 35,000 entry refusals have been made, while around 900 people have been identified as a threat to the security of the European Union./REL