Lulet në politikë mbijnë vetëm në errësirë

Nga Andi Mustafaj

Më ka magjepsur gjithmonë momenti kur një politikan ngjit shkallët drejt podiumit ku do të mbajë një fjalim. Dritat e pushtojnë në mënyrë të menjëhershme. Brohoritjet e njerëzve pamundësojnë çdo hap mbrapa. E dënojnë të ecë përballë gjykimit të historisë, asaj të vogël ose të madhe.

Herë në errësirë e herë në hije, aty ku përgatiten fjalimet, shkrimet, vendimet, kam pasur mundësinë ndër vite të vështroj ata të cilët i përpin drita e përgjegjësive dhe privilegjeve politike. Kam parë burra dhe gra me profile nga më të ndryshmit, të betoheshin që do luftonin të keqen që po mbërthente në mënyrë të pandalshme vendin tonë.

Jam i bindur se angazhimi i tyre ishte i vërtetë dhe dëshira e tyre e sinqertë por fatkeqësisht, për shumicën dërrmuese të tyre, drita ishte shumë e fortë. Nën rrezatimin verbues të saj, ata u shndërruan në ingranazhe të rëndomtë të sistemit korruptues Shqiptar.

Pse dështuan? Pse njerëz me ndërgjegje të lartë njerëzore humbën kompasin e vlerave të tyre? Këto pyetje më kanë ndjekur duke më krijuar një marrëdhënie admirimi dhe frike ndaj dritës në politikë, ndaj atij momenti ku një personit i besohet një fragment i së ardhmes së vendit, sado i vogël qoftë ai.

E kam marrë fillimin e përgjigjes për këto pyetje shumë vonë, mbas një takimi me Gjeneralin Denis Favier gjatë shkollimit në Shkollën Kombëtare të Administratës (ENA) në Francë.

Gjenerali Favier ka drejtuar dy herë GIGN, ekuivalenti i forcës RENEA për Xhandarmërinë franceze. E ka drejtuar këtë trupë elitë në një prej momenteve më të vështira dhe të lavdishme të saj, gjatë marrjes peng të një avioni nga një grup terroristësh në vitin 1994. Mbas ndërhyrjes së GIGN përpara kamerave të gjithë botës, u shpëtuan të gjithë pengjet civile, u vranë të gjithë terroristët ndërkohë që në radhët e policëve pati vetëm disa të plagosur.

I ndrojtur si një fëmijë përpara një heroi, paçka isha një i rritur, e pyeta Gjeneralin se çfarë kishte ndjerë në momentet e sulmit, çfarë ndjenin ushtarët të cilët e dinin më së miri se mbasi hapën derën e avionit, i pari do goditej menjëherë nga breshëria e plumbave. Thënë ndryshe, çfarë kishin ndier kur i pushtoi drita?

Ai u mendua pak dhe mu përgjigj se pyetja ime ishte shtruar mbrapshtë. Në momentin e sulmit, të veprimit, nuk ka më stres, ka vetëm zbatim të asaj çfarë kanë mësuar, të asaj për çfarë janë përgatitur. Stresin, ata e ndjejnë në errësire, në stërvitje ku duhet të përgatisin deri në milimetër lëvizjet e tyre, realitet ky shumë i ndryshëm nga imazhi i kaubojsave që ngjiste në lëkurën e forcave speciale kultura popullore.

Tek rrugëtimi pra, më shumë se mbërritja gjendet çelësi i suksesit. Çfarë jemi gati të bëjmë kur nuk na sheh kush ose kur na shohin shumë pak, çfarë sakrificash, çfarë pune, deri ku jemi gati të shkojmë, kjo na përkufizon dhe kjo përkufizon suksesin e veprimtarisë sonë.

Nëse i kthehemi shqetësimit fillestar të këtij shkrimi, pra të marrëdhënies midis errësirës dhe dritës për të kuptuar arsyet e dështimit të disa brezave në thyerjen e sistemit politik shqiptar, do kuptojmë lehtësisht që ajo që ndodh në Shqipëri është një zëvendësim i dy momenteve kyçe që janë përgatitja dhe zbatimi.

Mund të themi pa frikë, që në vendin tonë, politikanët mendojnë se përgatitja bëhet mbasi të dalin në dritë dhe zbatimi në errësirë me të gjitha pasojat që një pohim i tillë nënkupton. Në përgjithësi kjo vjen nga një mbivlerësim i forcës që ata kanë përballë një sistemi të cilin nuk e kuptojnë qartë.

Disa mendojnë thjesht se janë më të fortë se sistemi, disa se studimet që kanë kryer jashtë i bëjnë më të mirë se të tjerët. Disa bien pre e lajkave që shoqërojnë marrjen e përgjegjësive. Disa joshen nga privilegjet apo dehen nga pushteti që u jepet, qoftë ky i vogël fare.

Ama të gjithë kanë një gjë të përbashkët, mendojnë se kanë kohë. Kohë për të mësuar, kohë për të kuptuar sistemin, kohë për të ndërtuar një identitet politik dhe kulturor.

Pakkush sheh zëvendësimin e kohës që ndodh pavetëdije. Kur dalin në dritë, në fakt, kohë ata nuk kanë më sepse fillon një numërim mbrapsht i pandalshëm.

Është momenti kur sistemi të sheh, të shënjestrën, të thërrmon. Është momenti kur fillon përballja. Përballja është doemos e dhunshme. Që t’i bësh ballë duhet të kesh një shtyllë kurrizore mjaftueshme të fortë për të përballuar goditjet e pamëshirshme që të bëhen dhe të veprosh shpejt në një mjedis ku të kërkohet të kesh një mendim për çdo gjë, në çdo moment dhe në çdo vend

Kuptimi i një fakti të tillë është jetësor po aq sa është diagnoza e një sëmundje për shërimin e saj. Rrugëtimi, si koncept metaforik dhe praktik është ilaçi, më saktësisht, tek marrëdhënia që krijohet me veten gjatë rrugëtimit që të çon drejt dritës në politikë.

Që i vogël, babai më ka mësuar dhe përsëritur se marrëdhënia me veten është marrëdhënia më e sinqertë që ka një qenie njerëzore. Është i vetmi vend ku gënjeshtra nuk ekziston, ku gjyqtari është vetja. Pohim në dukje i thjeshtë por që mbart në vetvete gjithë kompleksitetin e ndërtimit të një rrugëtimi të shëndetshëm në jetë e politikë.

Njeriu në përgjithësi dhe politikani në veçanti që pret të gjykohet nga të tjerët është i dënuar të dështojë. Për arsye nga më të ndryshmet, dashamirësia, inati e shumë të tjera, të tjerët të shohin gjithmonë me një pasqyrë të thyer e cila i pamundëson të shohin një njëri në plotësinë e tij.

Kjo rreptësi duhet të ndjekë politikanin gjatë gjithë rrugëtimit në errësirë. Në mësimet që nxjerrin nga eksperiencat e jetës, në pasurimin shpirtëror që sjell kontakti me njerëz të veçantë, me ushqimin e vazhdueshëm të dëshirës për të bërë më mirë dhe për të kuptuar si bëhet më mirë.

Është lule e çuditshme kjo lulja e politikës, mbin vetëm në errësirë.