Can Moscow help Venezuela's Maduro?

In 2019, the United States backed an opposition leader seeking to overthrow Venezuela's Nicolas Maduro. Russia opposed the effort, offering diplomatic assistance and a small dose of military support to a government that could be Moscow's most important partner in Latin America.

Maduro survived the crisis when Juan Guaido's call for a military uprising failed and his attempt to seize power failed - a major relief for Russia and a blow to the US, which considers Maduro an illegitimate leader. During his first term as US president, Donald Trump recognized Guaido as Venezuela's interim president in January 2019.

While circumstances are very different today, the US is once again increasing pressure on Maduro.

It has deployed a large military presence in the Caribbean, where it is now sending an aircraft carrier – the USS Gerald R Ford, widely regarded as the world's largest warship – and has carried out a series of airstrikes on ships it suspects are trafficking drugs, killing dozens of people.

US officials have cited a 2020 indictment against Maduro for drug-related crimes, with US Secretary of State Marco Rubio calling him a “fugitive from US justice.” In August, the US doubled the reward for information leading to his capture, bringing the amount to $50 million.

In an interview broadcast on CBS on November 2, Trump downplayed concerns that the US would go to war with Venezuela, but when asked if Maduro's days were numbered, he said: "I think so."

Maduro is reportedly turning to Russia for support again, but analysts say that if Washington makes an attempt to overthrow him, Moscow's leverage to prevent such a thing is limited.

“Frankly, there is not much Russia can do if the US is determined to try to oust Maduro, beyond diplomatic moves,” said Mark Galeotti, an author, Russia analyst and emeritus professor at the School of Slavic and East European Studies at University College London.

Russia's war against Ukraine "precludes the deployment of Russian troops in Venezuela in the event of a US intervention," said Alexandra Sitenko, a Berlin-based political analyst. "However, limited support cannot be ruled out: Russia could transfer weapons, air defense systems or provide intelligence assistance."

Në një artikull të publikuar më 31 tetor, The Washington Post tha se dokumentet që kishte siguruar tregonin një letër që Maduro i kishte shkruar presidentit rus, Vladimir Putin, duke kërkuar nga Moska që të forcojë mbrojtjen ajrore të Venezuelës përmes dislokimit të avionëve luftarakë të blerë më parë, Sukhoi, duke ndihmuar në riparimin e motorëve dhe radarëve dhe blerjen e raketave si dhe duke ofruar mbështetje logjistike.

Sipas The Washington Post, letra do të duhej t’i dorëzohej Putinit nga ministri i Transportit i Venezuelës, i cili qëndroi në Moskë në mes të tetorit. Sipas kësaj media, Maduro po ashtu po kërkonte mbështetje edhe nga Kina dhe Irani.

Është e paqartë nëse letra është dërguar në Kremlin. As zyrtarët në Venezuelë, e as ata në Rusi, nuk kanë komentuar për këtë raportim dhe nuk kanë dhënë asnjë deklaratë publike lidhur me ndonjë mbështetje të re specifike ndaj Qeverisë së Maduros.

Megjithatë, një aeroplan i madh rus i transportit, i llojit Il-76, arriti në Karakas në fund të tetorit pasi bëri një udhëtim me disa ndalesa, sipas ueb-faqes që gjurmon fluturimet, FlightData24. Është e paqartë se çfarë po transportonte ky aeroplan.

Burimet ruse sugjeruan se mund të ketë dërguar sisteme të mbrojtjes ajrore, sikurse Pantsir-S1, tha Sitenko për Radion Evropa e Lirë.

“Kjo do ishte në përputhje me vendimin e Moskës për ta ratifikuar me urgjencë një marrëveshje të re partneriteti me Venezuelën, që përfshin dispozita për bashkëpunim ushtarak-teknik për të forcuar kapacitetet mbrojtëse dhe për të ofruar siguri për të dyja vendet”, tha ajo.

“Por, Rusia nuk do të hyjë në luftë për Venezuelën”, theksoi Sitenko.

Më 1 nëntor, zëdhënësja e Ministrisë së Jashtme të Rusisë, Maria Zakharova, tha se Moska dënon “përdorimin e forcës së tepërt ushtarake në kryerjen e veprimeve në operacionet kundër drogës” dhe “konfirmojmë mbështetjen tonë për udhëheqjen venezuelase në mbrojtjen e sovranitetit të saj kombëtar”.

Dy ditë më herët, Zakharova deklaroi se Rusia “është në kontakt me partnerët tanë” dhe “është gati për të vazhdojë të reagojë në mënyrë të duhur ndaj kërkesave të tyre, duke marrë parasysh kërcënimet ekzistuese dhe potenciale”.

Putin dhe Maduro përmbyllën marrëveshjen e partneritetit strategjik me Moskën në maj, dhe ajo hyri në fuqi kur Putin e nënshkroi ligjin e ratifikimit që u miratua me nguti në Parlament në fund të muajit të kaluar. Por, pakte të tilla janë një kornizë ligjore dhe kanë pak detaje specifike.

Ekspertët thonë se shumica e operacioneve ushtarake të Rusisë në Hemisferën Perëndimore gjerësisht kanë qenë sa për sy e faqe dhe kanë shërbyer si një kujtesë për Perëndimin se forcat e Moskës janë në gjendje të veprojë më larg se sa mundnin kur shteti kishte burime të kufizuara pas kolapsimit të Bashkimit Sovjetik më 1991.

Në vitin 2018, dy bombardues bërthamorë strategjikë rusë ateruan në një aeroport ushtarak në periferi të Karakasit. Në korrik të vitit 2024, dy anije të marinës ruse u ankoruan në Venezuelë para zgjedhjeve që zgjatën sundimin e Maduros dhe që u cilësuan si farsë nga SHBA-ja.

Gjatë përpjekjes për ta rrëzuar Maduron nga pushteti më 2019, Moska e pranoi se kishte personel ushtarak në terren, pasi disa fotografi treguan afër 100 ushtarë rusë duke dalë nga dy aeroplanë ushtarakë.

Në një raport të publikuar nga Instituti Kennan i Qendrës Wilson më 2020, me seli në SHBA, analisti Vladimir Rouvinski shkroi se “prania e parë e vazhdueshme e personelit ushtarak rus në Hemisferën Perëndimore” që nga tërheqja nga Kuba në fillim të viteve ’90 ishte “një shfaqje e qartë e vendosmërisë së Kremlinit për ta mbajtur Venezuelën brenda orbitës së Rusisë”.

“Shumë veprime të tjera të sponsorizuara ose të lehtësuara nga Rusia ndihmuan që Maduro të mbante pushtetin”, përfshirë bllokimin që Moska i bëri një rezolute të Këshillit të Sigurimit të OKB-së, të mbështetur nga SHBA-ja, shkroi Rouvinski. Por, në të njëjtën kohë, “kriza në Venezuelë vuri në pah shumë kufizime të politikës ruse”, siç është “mungesa e ... burimeve financiare për të mbështetur politikën e saj në Amerikën Latine”.

Në vitin 2019, tha Sitenko, “faktori vendimtar për mbijetesën e Maduros nuk ishte ndihma ushtarake relativisht e kufizuar e Moskës, por refuzimi i forcave të armatosura venezuelase për të dalë në krahun e opozitës”.

Sot, burimet financiare dhe ushtarake të Moskës janë më të tkurrura sesa më 2019: Atëherë ishte tre vjet para se Putini të niste pushtimin në shkallë të plotë të Ukrainës, duke angazhuar shumicën e personelit dhe burimeve ushtarake për një luftë të kushtueshme, që fundi s’po i duket, dhe duke nxitur një valë sanksionesh ekonomike nga Perëndimi.

Edhe sikur Rusia të mos ishte e përfshirë në luftën më të madhe në Evropë që nga viti 1945, distanca e saj me Venezuelën do të përbënte kufizime të rëndësishme për një mbështetje të madhe, nëse do të ishte e nevojshme.

“Mendoj se nëse SHBA-ja është serioze lidhur me ndryshimin e regjimit në Venezuelë përmes forcës, Rusia ka pak gjasa që të mund ta ndihmojë në ndonjë mënyrë”, tha për Radion Evropa e Lirë Oleg Ignatov, analist i lartë për Rusinë në Grupin e Krizave. “Kjo ka qenë e pamundur si para ashtu edhe pas fillimit të luftës në Ukrainë. Gjeografia dhe logjistika janë faktorë kyç në këtë situatë”.

Trump ka dërguar mesazhe të përziera lidhur me atë nëse SHBA-ja po shqyrton sulme ndaj caqeve të lidhura me drogën brenda Venezuelës. “Toka do të jetë hapi i radhës”, tha ai më 23 tetor, duke komentuar sulmet ndaj anijeve. Por, më 31 tetor, kur u pyet nëse ishin të vërteta raportet mediatike se ai po shqyrtonte sulmet brenda Venezuelës, presidenti amerikan u përgjigj: “Jo”.

Maduro's overthrow would be a severe blow to Moscow, depriving it of a key presence in Latin America and would be similar to the overthrow of Bashar al-Assad in Syria in December 2024, which weakened the Kremlin's influence in the Middle East.

In addition to Maduro's status as an ally in Moscow's geopolitical confrontation with Washington and the West, Russia has invested heavily in oil production in Venezuela, which has the world's largest oil reserves, although US sanctions mean both countries are looking to sell oil to some of the same buyers, such as China.

With the war in Ukraine causing Moscow to focus on buying weapons for itself, Caracas has in the past been a major buyer of Russian weapons. Amid the growing US presence in the region, Maduro said on October 22 that Venezuela has 5,000 Russian-made Igla-S missiles “in key air defense positions.”

Despite the close ties between the two states, Moscow may see increased American pressure on Venezuela as a development that distracts Washington's attention from Ukraine, reducing the possibility of increasing pressure on Moscow to end the occupation.

Putin's Kremlin might see a positive side in Maduro's departure, if the US were to force him out of power.

"In a perverse way... Moscow would benefit from such an operation, as it would strengthen its claim that it is the West, and not Russia, the enemy of the Global South: arrogant, violent and imperialist," Galeotti said in written responses sent to Radio Free Europe.

"Ultimately, Russia is still able to find allies and clients in the Global South, whether for reasons of their convictions, but more often for pragmatic reasons, and it always exploits Western adventurism to reinforce its claim that the liberal global order is simply a ruse to subjugate the world in the service of Western interests," he said./ REL