Raporti i KE “nxin” qeverinë: PPP-të, tenderët, Tatimet e Doganat mbeten vatra korrupsioni

Komisioni Europian ka ngritur alarmin për nivelin e korrupsionit në disa prej sektorëve më të rëndësishëm të administratës publike shqiptare, duke theksuar se pavarësisht ekzistencës së një kuadri ligjor për parandalimin e tij, masat aktuale nuk janë të mjaftueshme.

Në raportin për sundimin e ligjit, Brukseli rendit si sektorët më të ekspozuar ndaj korrupsionit shëndetësinë, arsimin, prokurimin publik, partneritetet publike-private (PPP), organet ligjzbatuese, administratën tatimore, doganat dhe sektorin e pronës.

Komisioni Europian evidenton se transparenca në procedurat e prokurimit publik mbetet e kufizuar, veçanërisht në partneritetet publike-private dhe në dhënien e statusit të investitorit strategjik.

Po ashtu, raporti thekson se ndërhyrja politike vazhdon të jetë një problem i përhapur, duke kërkuar vendosjen e mekanizmave më të fortë mbrojtës për të garantuar integritetin e institucioneve.

Sipas KE-së, rreziqet e korrupsionit mbeten të pranishme edhe në ndërmarrjet shtetërore ose me kapital shtetëror, sidomos në procedurat e prokurimit në sektorët e digjitalizimit, infrastrukturës dhe projektet e financuara nga Bashkimi Europian.

Raporti vlerëson pozitivisht miratimin e Strategjisë së re Kundër Korrupsionit dhe metodologjisë për vlerësimin e rrezikut të korrupsionit në sektorin publik, por thekson se suksesi i tyre do të varet nga zbatimi efektiv, monitorimi i vazhdueshëm dhe koordinimi institucional.

Në dokument thuhet se gjatë periudhës së raportimit janë kryer ose kanë nisur vlerësime të rrezikut në sektorë me ekspozim të lartë, si prokurimi publik, shëndetësia dhe prona, ndërsa Agjencia Shtetërore e Kadastrës ka miratuar Planin e Integritetit 2025–2027 me masa parandaluese për uljen e rrezikut të korrupsionit.

“Megjithëse është miratuar dhe zbatuar një kuadër i strukturuar për vlerësimin e rrezikut të korrupsionit në disa sektorë me rrezik të lartë, nevojiten masa parandaluese më të targetuara. Disa sektorë vazhdojnë të konsiderohen veçanërisht të ekspozuar ndaj korrupsionit, në veçanti shëndetësia, arsimi, prokurimi publik, partneritetet publike-private, organet ligjzbatuese, prona, administrata tatimore dhe doganat. Integriteti i biznesit mbetet një fushë që kërkon vëmendje të veçantë.

Rreziqet e korrupsionit vazhdojnë të jenë të pranishme edhe në ndërmarrjet shtetërore ose pjesërisht shtetërore, të cilave u janë besuar përgjegjësi të rëndësishme publike, përfshirë procedurat e prokurimit publik në sektorët e digjitalizimit dhe infrastrukturës, si dhe në projektet që financohen nga Bashkimi Evropian. Transparenca e procedurave të prokurimit publik, veçanërisht në partneritetet publike-private, mbetet e kufizuar, sidomos sa i përket dhënies së statusit të investitorit strategjik. Ndërhyrja politike vazhdon të jetë e përhapur dhe kërkon vendosjen e garancive më të forta.

 Strategjia e re Kundër Korrupsionit përqendrohet në sektorët më të ekspozuar ndaj rrezikut, veçanërisht infrastrukturën publike, kadastrën dhe të drejtat e pronësisë, doganat, administratën tatimore, arsimin, shëndetësinë dhe prokurimin publik.

Zbatimi efektiv i saj, i orientuar drejt rezultateve, me mekanizma të fortë monitorimi dhe koordinim institucional, duhet të vazhdojë. Në prill 2025 u miratua metodologjia për vlerësimin e rrezikut të korrupsionit në sektorin publik, duke krijuar një kuadër të strukturuar për identifikimin dhe minimizimin e rreziqeve të korrupsionit në institucionet publike.

Gjatë periudhës së raportimit, vlerësime të rrezikut janë kryer ose kanë nisur në disa sektorë me rrezik të lartë, përfshirë prokurimin publik, shëndetësinë dhe sektorin e pronës. Pas vlerësimit të kryer në sektorin e pronës, Agjencia Shtetërore e Kadastrës miratoi Planin e Integritetit 2025–2027, i cili parashikon masa parandaluese të synuara” thuhet në raport.