The myth of the economy being sustained by dirty money

For as long as Edi Rama has been in power, and even before, there has been talk that dirty money has been present on a large scale and has affected the country's economy in a systemic way. But anyone who thinks that this money has brought great benefits to the country's economy is likely ignoring the fact that dirty money belongs to a negligible minority and that the negative consequences are suffered by the vast majority of Albanians.

Dirty money seems to have gone from tens of millions in the first years of Rama's government to hundreds of millions per year after the pandemic and the start of the construction boom. This is noticeable both in the exchange rate and in the black news.

The lek began to strengthen, according to data from the Bank of Albania, during 2016. After almost a decade around the 140 lek per euro rate, a rate initially recorded in 2009, 2016 closed at the 130 lek per euro rate. After a period of stability around the 120 lek rate that continued during the pandemic and then, until the price crisis caused by Russia's military attack on Ukraine, the lek resumed strengthening after August 2022. From the spring of 2024, the Bank of Albania began massive currency purchase operations to avoid further strengthening. The fact that the BoA bought almost 1 billion euros during 2024 and a similar figure in 2025, while the lek, not only did not weaken, but continued to strengthen, shows the real strength of the country's criminal structures in the international drug market.

As for crime news, the first major event in the dark chronicle occurred in 2016. An operation by the US DEA and Greek authorities put Kelmend Balili, whom the Greek media referred to as the “Escobar of the Balkans,” on the wanted list. Approximately 2.5 tons of marijuana were seized and documented as being linked to this criminal group, suggesting a turnover in the tens of millions.

This was also the event that highlighted the close links between politics and crime. Balili was later convicted of marijuana trafficking, while his family connections had legitimate businesses (including physical security companies), while a nephew served as mayor of the small municipality of Delvina. [Link]

The second major event occurred in October 2017. The Socialist Party had just won the only elections, thanks to what was later learned to be the involvement of criminal groups in many key regions of the country, including Durrës and Elbasan.

Autoritetet italiane goditën në këtë kohë një bandë të trafikut të marijuanës nga Shqipëria për në Itali, të njohur si Vëllezërit Habilaj. Autoritetet italiane dokumentuan katër apo pesë ngarkesa që arrinin një një apo 2 tonë dhe që i përkisnin kësaj bande, ngarkesa këto të sekuestruara. Numri i ngarkesave të pasekuestruara supozohet gjithmonë disa herë më i lartë dhe xhiroja e vlerësuar duhet të ketë qenë gjithashtu në rendin miliona e ndoshta dhjetëra miliona euro. [Link] Edhe në këtë rast, lidhjet e shumta politike, përfshirë lidhjet me ministrin e Brendshëm të kohës, Saimir Tahiri u vunë në pah.

Ndërsa dhjetëramilionat e eurove të kultivimit të marijuanës janë shumë para për një vend të vogël si Shqipëria, ajo që pasoi duket se e rriti problemin në magnitudë.

Në vitin 2018, një hetim i autoriteteve gjermane dhe shqiptare goditi një grup të trafikimit të drogave të forta, të njohur si Vëllezërit Avdyli, me bazë në Shijak dhe me lidhje anekënd Shqipërisë. Përgjimet për këtë grup kriminal zbuluan edhe përfshirjen masive të tyre në sigurimin e votave për Partinë Socialiste. [Link]

Hetimet e SPAK bazuar në Sky ECC sugjerojnë se nga viti 2020, bandat kriminale shqiptare ishin mjaftueshëm të fuqishme sa të organizonin trafikimin e dhjetëra tonelatave kokainë me xhiro të vlerësuar në miliarda euro. Sipas hetimit të fundit të SPAK, një bandë kriminale është identifikuar si përgjegjëse për trafikimin e pesëdhjetë tonëve kokainë me çmim shumice së paku 1 miliardë euro.

Miliardat e eurove kanë fuqinë të shkatërrojnë një vend për dekada. Nga njëra anë është efekti i parë negativ i cili është thjeshtë ekonomik. Prurjet e stërmëdha valutore, pavarësisht nëse janë të pista apo të pastra, shkaktojnë forcimin e monedhës kombëtare dhe forcimi i monedhës gërryen aftësinë e vendit për të eksportuar mallra dhe shërbime.

Kjo vërehet drejtpërsëdrejti në rënien e konsiderueshme të eksporteve të manifakturës si dhe tkurrjen e vazhdueshme të prodhimit bujqësor e blegtoral të vendit. Të dyja, sektori i manifakturës, i cili në Shqipëri punëson dhjetëramijëra vetë dhe që merret kryesisht me prodhimin e veshjeve dhe të këpucëve, dhe bujqësia, e cila nominalisht zë me punë rreth 300 mijë shqiptarë që jetojnë në zonat rurale kanë shënuar rënie të vazhdueshme që nga viti 2022 e në vijim.

Morali i fabulës është që, ndërsa paratë e drogës nominalisht janë konvertuar në Prodhim të Brendshëm Bruto në formën e betonit të derdhur në sektorin e ndërtimit dhe turizmit, ato kanë pakësuar prodhimin në bujqësi e në manifakturë për shkak të efektit negativ të kursit të këmbimit në eksporte. Pasojat janë tragjike për shkak se, sektori i ndërtimit,  përfituesi i drejtpërdrejtë i parave të drogës, punëson një numër të kufizuar shqiptarësh në krahasim me bujqësinë dhe manifakturën. Pasojat janë afatgjata për shkak se, gërryerja e aktivitetit ekonomik detyrimisht që largon njerëzit nga Shqipëria në kërkim të mjeteve të jetesës në vende të tjera.

Njerëzit dukshëm largohen nga Shqipëria edhe për faktin se paratë e drogës kanë shkaktuar inflacionim të paarsyeshëm dhe të papërputhshëm me ekonominë e gjerë të çmimeve të apartamenteve, në një vend ku, lëvizjet e popullsisë kanë qenë dhe vijojnë të jenë masive dhe nevojat e qytetarëve për banesë në qytetet e mëdha si Tirana dhe Durrësi janë të stërmëdha. Ndërsa paratë e drogës rrisin çmimet e banesave në nivele të pakapshme për shumicën e popullsisë, ajo që mbetet në fund janë apartamente bosh dhe konsumatorë të pakësuar për shkak të emigrimit.

Pasojat thjesht ekonomike nga paratë e drogës janë vetëm maja e ajsbergut. Sepse paratë e drogës vijnë bashkë me trafikantët, të cilët, jo doemos, por zakonisht janë njerëz të dhunshëm. Nuk mundet të bësh kurrfarë aktiviteti ekonomik në një zonë që kontrollohet nga krimi i organizuar dhe kjo duket se ka ndodhur anekënd Shqipërisë. Njerëzit janë larguar, aktiviteti ekonomik është braktisur, tokat janë lënë djerrë.

Ka që kanë frikë se mos ndërprerja e parave të drogës do të shkaktojë ndonjë krizë financiare në Shqipëri. Kjo frikë është e ekzagjeruar. Kompanitë e krijuara me para droge nuk kanë ose kanë shumë pak huamarrje në sektorin bankar, gjë që do të thotë se bankat nuk do të hasin rritje të kredive të këqija. Dhe, ndryshe nga kriza e vitit 1997, kur pjesa më e madhe e popullsisë humbi para në skemat piramidale, në rastin aktual ekonomia e drogës i përket vetëm një pjese shumë të vogël të popullsisë.

Ndërprerja e parave të drogës, nëse do të mund të realizohet, do të sjellë ftohje të çmimit të apartamenteve, gjë që do të jetë pozitive për shumicën e popullsisë, pra për qytetarët që kërkojnë banesën e parë apo kërkojnë shtëpi më të madhe nga sa kanë.

Ndërprerja e parave të drogës do të shkaktojë, sipas gjasave, vështirësi financiare në Bashkinë e Tiranës, e cila përgjatë viteve është mësuar të ushqehet nga paratë e paguara si taksë e ndikimit në infrastrukturë të blloqeve të reja të banimit. Por nëse shohim keqpërdorimet e tejskajshme buxhetore, kjo vështirësi sipas gjasave do të kalojë pa u vënë re nga pjesa tjetër e qytetarëve.

Sa i përket pjesës tjetër të ekonomisë, fakti që BSH akumuluar rezerva të stërmëdha të euros së blerë për shmangien e forcimit të lekut, do të thotë se ka rezerva të mjaftueshme për të ndaluar dobësimin e shpejtë të lekut. Dhe fakti që mbi kursin e këmbimit nuk do të ketë më presion pas kësaj, do të mundet të lehtësojë barrën për manifakturën dhe bujqësinë.

Ka gjasa që një pjesë e madhe e pallateve të nisura me para droge ose me shpresën se do të ketë blerës që kanë para të lehta, do të mbeten përgjysmë apo të papërfunduara. Për këtë nevojitet që kompanitë që falimentojnë t’i nënshtrohen procedurave  të rregullta të falimentit dhe asetet e detyrimet e tyre të mund t’i shiten kompanive të tjera, të gatshme për të përfunduar pallatet.

Some phantasmagoric high-rise projects will have to be scaled down because, apparently in the absence of drug money, there is no room in Tirana for buildings of 30 or more floors.

Of key importance is that along with stopping drug money, the country can be freed from the control of criminal groups, which have made large parts of the country practically unlivable. For others, cutting off drug money will only bring good. Reporter.al