Pse disa njerëz ndihen vazhdimisht të pakënaqur edhe kur 'kanë gjithçka'?

Ekspertët shpjegojnë se krahasimi me të tjerët, perfeksionizmi dhe stresi kronik mund të kontribuojnë në ndjenjën e vazhdueshme të zbrazëtisë emocionale dhe pakënaqësisë në jetë.

Pakënaqësia kronike, e njohur ndonjëherë edhe si “disfori”, përshkruhet si një ndjenjë e thellë dhe e vazhdueshme se jetës i mungon kuptimi ose përmbushja. Edhe pse nuk konsiderohet diagnozë zyrtare psikiatrike, ajo mund të shërbejë si një sinjal i hershëm i gjendjeve si depresioni, ankthi, djegia emocionale apo lodhja mendore.

Në thelb, kjo gjendje karakterizohet nga ndjesia e vazhdueshme se gjërat nuk janë mjaftueshëm të mira, edhe kur nga jashtë jeta mund të duket e qëndrueshme. Personi shpesh ndien mungesë të diçkaje dhe vendos vazhdimisht objektiva të rinj, duke besuar se ato do të sjellin lumturi. Megjithatë, kënaqësia pas arritjes së tyre zbehet shpejt, duke krijuar një cikël të përsëritur zhgënjimi dhe boshllëku emocional.

Ekspertët theksojnë se kjo gjendje mund të ndikojë negativisht në marrëdhëniet sociale, përqendrimin në punë dhe shëndetin mendor në përgjithësi, veçanërisht kur zgjat për një periudhë të gjatë.

Shenjat më të shpeshta përfshijnë ndjenjën se jeta nuk është mjaftueshëm e plotë, edhe pas arritjes së objektivave; krahasimin e vazhdueshëm me të tjerët; si dhe vështirësinë për të gjetur kënaqësi në aktivitete që më parë ishin të këndshme. Në disa raste mund të shfaqen nervozizëm, ankesa të shpeshta për jetën, si dhe një perceptim negativ i rrethanave apo marrëdhënieve. Po ashtu, mund të shfaqen edhe simptoma fizike si lodhja, çrregullimet e gjumit dhe ndryshimet e oreksit.

Sipas studimeve, një nga arsyet kryesore të kësaj ndjenje është “adaptimi hedonik”, fenomen sipas të cilit njerëzit përshtaten shpejt si me ngjarjet pozitive ashtu edhe me ato negative, duke bërë që lumturia e përkohshme të mos zgjasë. Po ashtu, mënyrat e të menduarit, si rikthimi i vazhdueshëm te përvojat negative dhe krahasimi me të tjerët, mund ta thellojnë më tej këtë gjendje.

Ekspertët përmendin edhe “anhedoninë”, uljen e aftësisë për të ndier kënaqësi dhe gëzim, e cila lidhet me mënyrën se si truri reagon ndaj shpërblimeve dhe mund të shoqërohet me ulje të ndjeshme të kënaqësisë nga jeta.

Ndër faktorët kryesorë që ndikojnë në pakënaqësinë kronike përmenden rrjetet sociale dhe krahasimi i vazhdueshëm me jetën e të tjerëve, perfeksionizmi dhe vetëkritika e tepruar, si dhe stresi afatgjatë. Sipas ekspertëve, stresi i vazhdueshëm rrit nivelin e kortizolit, duke ndikuar në funksionimin e trurit dhe rregullimin emocional.

Gjithashtu, rrethanat jetësore si problemet financiare, mungesa e vlerësimit në punë, ndryshimet familjare apo tranzicionet e jetës mund të ndikojnë ndjeshëm në stabilitetin emocional. Edhe mungesa e aktivitetit fizik, ushqimi jo i shëndetshëm dhe problemet me gjumin mund ta përkeqësojnë gjendjen.

Studimet tregojnë gjithashtu një lidhje të fortë mes pakënaqësisë kronike dhe çrregullimeve si depresioni dhe ankthi, duke e bërë atë një faktor të rëndësishëm rreziku për shëndetin mendor.

Sa i përket trajtimit, ekspertët theksojnë se kjo gjendje mund të menaxhohet me sukses. Një nga metodat më efektive është terapia kognitive-biheviorale, e cila ndihmon në identifikimin dhe ndryshimin e modeleve negative të mendimit. Po ashtu përdoret edhe terapia e pranimit dhe përkushtimit, e cila fokusohet në pranimin e situatave të pakontrollueshme dhe orientimin drejt vlerave personale.

Në raste më të lehta, mbështetja nga profesionistë të zhvillimit personal mund të jetë ndihmuese, por ekspertët theksojnë se ajo nuk zëvendëson psikoterapinë kur problemet emocionale janë më të theksuara.