Flash News

Debutim i hidhur për Maran, Shqipëria mposhtet nga Izraeli

“Pelikanin kaçurrel, do ta sjellim në Surrel”, vogëlushja e përlotur mesazh Ramës nga protesta

Video/ Policia hedh ujë ndaj turmës, protesuesit çajnë gardhin metalik

Tragjedia në Shëngjin, humbin jetën 2 të rinj nga Kosova, 3 të tjerë përfundojnë në spital

U futën për t'u larë, 4 të rinj rrëmbehen nga dallgët te 'Rana e Hedhun', dyshohet për viktima

POLITIKOFF

Traumat në fëmijëri lënë gjurmë në tru

Politiko 3 Qershor 2026, 09:34

Traumat në fëmijëri lënë gjurmë në tru

Traumat e përjetuara në momente vendimtare të jetës, veçanërisht nga fëmijëria deri në adoleshencën e hershme, mund të kenë një ndikim të qëndrueshëm në zhvillimin e trurit dhe sjelljen në moshë madhore: ajo që ka ndikimin më të madh nuk është aq shumë natyra e përvojës traumatike, por mosha në të cilën ajo përjetohet.

Kjo demonstrohet nga një studim i kryer nga Instituti Italian i Teknologjisë në bashkëpunim me Institutin IRCCS Giannina Gaslini në Xhenova, falë mbështetjes së Fondit Italian të Shkencës (FIS Advanced) të Ministrisë së Universitetit dhe Kërkimit.

Gjetjet, të botuara në revistën Cell Reports Medicine, mund të hapin rrugën për trajtime të personalizuara për sjelljet jofunksionale që vijnë nga trauma, të tilla si agresioni, depresioni, ankthi dhe mungesa e vëmendjes.

Duke studiuar modelet e minjve dhe duke kombinuar të dhënat me analizat e një mostre pacientësh, studiuesit treguan se trauma e përjetuar në fëmijëri mund të shkaktojë probleme sociale, ndërsa trauma gjatë adoleshencës çon në sjellje agresive dhe dominuese. Probleme me ankthin u vunë re në të gjitha rastet.

Analizat omike dhe proteomike, të afta të shqyrtojnë njëkohësisht mijëra gjene dhe proteina, tregojnë se ndikimi i traumës regjistrohet në tru në një mënyrë të qëndrueshme, duke modifikuar funksionimin e rajoneve specifike: kur ndodh, aktivizohen procese biologjike që ndryshojnë trurin, të tilla si vdekja e programuar e qelizave, stresi oksidativ ose prodhimi i fshikëzave nga membranat qelizore. 

Trauma e hershme prek kryesisht amigdalën, hipokampusin dhe hipotalamusin, ndërsa trauma e vonë prek kryesisht korteksin prefrontal.  Falë këtij studimi, ekipi i kërkimit ishte në gjendje të identifikonte një objektiv të mundshëm terapeutik: proteinën BDNF (Faktori Neurotrofik i Derivuar nga Truri), një rregullator kyç i plasticitetit të trurit. Duke moduluar rrugën e saj të sinjalizimit, mund të jetë e mundur të zbuten efektet e traumës që ndodh në moshën e rritur të re. 

Këto gjetje sugjerojnë ekzistencën e dritareve kritike të zhvillimit gjatë të cilave truri është veçanërisht i ndjeshëm ndaj traumës, por gjithashtu potencialisht më i ndjeshëm ndaj ndërhyrjeve terapeutike të synuara. Shpresa është që këto zbulime do të çojnë në trajtimin e çrregullimeve psikiatrike që rrjedhin nga ngjarjet traumatike më saktë, duke futur mjekësi të personalizuar bazuar në moshën e traumës./ ANSA.

Të fundit