Lubonja hits out at Rama and Marta Kos: Europe is closing its eyes to the Albanian reality

In an interview with the Slovenian newspaper "Delo" , Fatos Lubonja described the protests in Albania as a revolt against a political and economic system that, according to him, has excluded citizens from decision-making and damaged trust in institutions.

Lubonja states that the "Flamingo Revolution" is a reaction to the privatization of public spaces, the coast, and common assets, while criticizing the gap between Albania's European image and the reality in the country.

He argues that Edi Rama's power relies on oligarchs, organized crime, influence over the media, and international support, while also criticizing the silence of some European institutions on the problems of corruption and democracy.

According to Lubonja, the economic model based on construction and money laundering is creating unsustainable development, while Albania faces mass emigration and the loss of young people. He calls on Europe to look beyond official reports and take into account the real concerns of Albanian citizens.

Article:

We asked Fatos Lubonja, a writer, editor, human rights activist and former political prisoner, what the main messages Europe should take from the mass protests are. He explained that these protests are a revolt of people who have been driven to the extreme by the predatory political and economic system built in Albania over the last 35 years.

“A system that, by excluding them from democratic decision-making – especially over the last two decades – and depriving them of their public and private property, has brought them to the point of being left without dignity and without a future. They call the protest the ‘flamingo revolution’ because, like the flamingos, they too feel driven out of their habitat by this type of development that privatizes public resources, landscapes, the seashore, parks, children’s playgrounds and so on,” Lubonja explains.

“The message that the ‘flamingos’ are sending to the EU is that Albania’s path to the EU has long been on two tracks: one on paper and the other in reality, and that the gap between them has not narrowed (as many claim or promote), but has widened. Slogans like ‘New Albania’ and ‘Albania is not for sale’ are proof of this.”

Without Western support, Rama would have been overthrown by now.

Qeveria e Kryeministrit Rama është dukur vazhdimisht e fortë dhe bindëse në përpjekjet e saj për të çuar Shqipërinë në Bashkimin Evropian. Së bashku me Malin e Zi, ky vend konsiderohet nxënësi më i përkushtuar i Evropës dhe se ka bërë përparimin më të madh drejt anëtarësimit në BE nga të gjitha vendet kandidate ballkanike. Por çfarë fshihet pas kësaj pamjeje, që në një vështrim të parë duket rozë?

Lubonja përshkruan katër shtylla mbi të cilat qëndron pushteti i Ramës: e para fuqia dhe paratë e oligarkëve, e dyta, krimi i organizuar; e treta mediat kryesore, të cilat ose zotërohen prej oligarkëve ose mbështeten nga anëtarë të elitave qeverisëse (prandaj një nga sloganet e protestës është 'bojkotoni mediat'); ndërsa shtylla e katërt është mbështetja e institucioneve të BE-së dhe e disa udhëheqësve perëndimorë. Ndërsa tre shtyllat e para janë të kuptueshme, e katërta duket paradoksale në Shqipëri.

“Shqiptarët vazhdojnë të pyesin veten: pse, pavarësisht të gjitha këtyre protestave, Perëndimi nuk e sheh – ose refuzon ta shohë – se Shqipëria është bërë një narkoshtet? Pse heshtin ata, ose pse disa, si Emmanuel Macron apo Marta Kos, e mbështesin Ramën? Ka disa arsye. Të parën, dhe më kryesoren, do të përmendja mendësinë neo-koloniale me të cilën trajtohen vende si Shqipëria ku u jepet përparësi interesave gjeostrategjike dhe ekonomike, si dhe stabilitetit të rajonit”. "Kjo mendësi bën që udhëheqës autokratë si Rama të shihen si rruga më e lehtë dhe më e shpejtë për të realizuar këto interesa", thotë Lubonja.

Ai thekson, megjithatë, se nuk e përjashton “aftësinë” e këtyre autokratëve për të korruptuar edhe politikanë të shquar perëndimorë. 'Fakti që, mu në mes të Revolucionit Flamingo, Emmanuel Macron hëngri drekë me Ramën në Paris dhe doli më pas krah për krah me të, dhe se François Hollande, anëtar i Parlamentit dhe ish-president, pranoi një çmim nga duart e tij, i kujtoi shqiptarëve ministren e Jashtme franceze Michèle Alliot-Marie, e cila në vitin 2011 i ofroi Ben Aliut, në Tunizi knoë hoë (ekspertizë) për rivendosjen e rendit. “Siç rezultoi më vonë, një nga arsyet e kësaj ishte korrupsioni”, thekson i intervistuari ynë.

Pse nuk flitet më në BE për korrupsionin në Shqipëri?

Korrupsioni dhe krimi i organizuar kanë qenë çështje kyçe në vendet kandidate të Ballkanit Perëndimor në BE, por duket se këto tema kohët e fundit kanë zhdukur nga diskutimet e BE-së për Shqipërinë. Megjithatë, sipas ish-disidentit shqiptar, kërcënimi që paraqesin korrupsioni dhe krimi është shumëdimensional: politik, ekonomik, social dhe kulturor.

“Krimi dhe korrupsioni ushqehejnë njëri-tjetri, duke u bërë kështu një kërcënim serioz për demokracinë. Krimi nuk mund të lulëzojë dhe të investojë pa bashkëpunimin me policinë dhe politikanët e korruptuar që miratojnë investime të tilla; nga ana tjetër, këta politikanë nuk mund të qëndrojnë në pushtet pa paratë që burojnë prej tij. Ata i përdorin ato jo vetëm për t'u pasuruar vetë, por edhe për të ruajtur kontrollin mbi mediat, zgjedhjet, shoqërinë civile…"

“Nga pikpamja ekonomike, pastrimi i parave përmes ndërtimit të resorteve dhe qiellgërvishtësve gjithnjë e më të shumta – që shqiptarët i quajnë edhe 'banka betoni' – është antiteza e një ekonomie të qëndrueshme. Për momentin duket sikur po rrisin PBB-në, po mundësojnë qarkullimin e parave dhe po krijojnë vende pune, por në terma afatgjata po krijojnë një flluskë të madhe plasja e së cilës një ditë mund të shkaktojë një krizë me pasoja të paparashikueshme”, paralajmëron Fatos Lubonja.

Sipas tij, mjafton të hedhësh një sy mbi ndikimin e industrisë së ndërtimit në jetën sociale dhe kulturore si dhe në cilësinë e jetës për të kuptuar se 'bankat e betonit' janë e kundërta e një ekonomie të qëndrueshme. Në këtë drejtim, ai e gjen shumë domethënës edhe faktin që, sipas statistikave, gjatë dhjetë viteve të fundit – pra, pikërisht gjatë bumit të ekonomisë së ndërtimit – gati një milion njerëz (nga një popullsi prej tre milionësh) kanë lënë Shqipërinë, apo që numri i nxënësve të shkollës fillore është ulur me një të tretën, ndërsa numri i nxënësve të shkollës së mesme është përgjysmuar.

Kjo është edhe një arsye tjetër pse Lubonjën e shqetëson fakti që Komisionerja Evropiane për Zgjerimin, sllovenja Marta Kos, ka qëndruar e shurdhët ndaj problemeve të shumta që ka ngritur masa e pjesëmarrësve në 'Revolucionin Flamingo' për gati dy muaj: "Marta Kos, me deklaratat e saj të rregullta për përparimin në Shqipëri, konsiderohet nga protestuesit si një mbështetëse e verbër e Ramës. Nuk mund të them saktësisht se në çfarë mase kjo verbëri buron nga politikat e BE-së, që synon ta fusë Shqipërinë në BE për arsyet që përmenda më sipër, duke mbyllur sytë ndaj çka po ndodh në të vërtetë, dhe sa lidhet me aftësinë e Ramës për të krijuar lidhje personale me burokratë perëndimorë me ndikim për të forcuar legjitimitetin e tij në Evropë," thotë Lubonja.

Ai më tej nënvizon kritikën e tij ndaj punës së Komisioneres: "Pa dyshim, si Komisionere për Zgjerimin, ajo duhet të kritikohet sepse nuk ka bërë asnjë përpjekje për të marrë parasysh jo vetëm pikëpamjet e Ramës dhe burokratëve përreth tij, por edhe pikëpamjet e shqiptarëve që po kërkojnë një ``Shqipëri të re".

Ekuilibri delikat midis ambicieve evropiane dhe marrëdhënieve me fqinjët

Marrëdhëniet e Shqipërisë me Kosovën gjithmonë kanë qenë me rëndësi të madhe, mjaft të kesh parasysh se  imagjinata kolektive në të dyja anët e kufirit ende dominohet nga ideja nacionaliste se të dy vendet një ditë do të bashkohen. Kjo ide, megjithatë, nuk përmendet në programet e partive politike dhe në deklaratat publike, pasi bie në kundërshtim me pozicionet dhe politikat e BE-së.

Megjithatë, nuk është e vështirë të shihet se kjo ide është shumë e gjallë në rrugët e qyteteve të Kosovës, të cilat janë të mbushura me flamuj shqiptarë, ose në librat e historisë dhe botime të tjera në Kosovë, ku nuk është e vështirë të gjesh hartat e një 'Shqipërie të Madhe'. Lubonja mendon se ëndrra e bashkimit artikulohet politikisht në një mënyrë më të pranueshme përmes sloganit 'Të bashkuar në Evropë'.

Në këtë kuptim, ai argumenton se është shumë i rëndësishëm për këtë rajon projekti i bashkimit në një Evropë që njerëzit ta ndjejnë si të tyren, dhe jo në një Evropë të karakterizuar nga mendësi neo-koloniale apo një Evropë e bankave. Përndryshe, nacionalizmat do të mbizotërojnë në Evropë dhe në Ballkan me pasoja të paparashikueshme.

Marrëdhëniet e Shqipërisë me Serbinë në të kaluarën janë formësuar nga marrëdhënia personale midis Ramës dhe presidentit serb, Aleksandar Vučić. Fatos Lubonja thekson se Rama dhe Vučić janë të ngjashëm në mendësinë e tyre autoritare dhe praktikat e qeverisjes.

"Një pjesë e këtyre praktikave përfshin përdorimin e një gjuhe të dyfishtë: një për BE-në dhe një për audiencën e brendshme. Në dukje, kur kërkojnë mbështetje nga BE-ja, ata paraqiten si kundërshtarë të nacionalistëve në vendet e tyre. Ndërkohë, në vendet e tyre, nuk hezitojnë të përdorin retorika dhe politika nacionaliste. Kështu, për shembull, ishte mbështetja e tyre për idenë e ndryshimit të kufijve të Kosovës (aneksimi i një pjese të veriut të Kosovës nga Serbia dhe i një pjese të vogël të Serbisë nga Kosova), gjë që do të çonte në krijimin e dy shteteve etnikisht homogjene", thotë i intervistuari ynë.

This double game has brought them benefits so far, partly due to the ambivalence of EU countries towards the European project on the one hand and national interests on the other. "As I mentioned above, EU leaders see autocrats like Rama and Vučić as the easiest way to secure the geostrategic and economic interests of their countries. That is why Edi Rama, who believes that even the European media left the Serbian students at the mercy of fate for a year and a half, when commenting on the protests in Albania often says that Albania was on the front pages of the Western media, not because of the Albanians, but because of Kushner and Ivanka. Otherwise, the project would have continued without attracting the attention of the Western media. Unfortunately, this is true. And since you asked me about Marta Kos, I would add that the bureaucrats in Brussels also bear a great responsibility for the courage of this autocrat to express himself in this way so openly," Fatos Lubonja says sternly.