Republika Srpska lobbies with millions in the US for its independence

Republika Srpska has spent four million dollars from its budget to pay lobbyists in Washington to promote the independence of this entity from Bosnia and Herzegovina, according to US Department of Justice data analyzed by Radio Free Europe.

The latest contract with the Israeli-Canadian company Dickens & Madson is just part of a multi-year lobbying campaign that the Republika Srpska authorities are conducting in the United States.

Since 2015, at least $8.3 million has been spent for this purpose.

Lobbying objectives have included, among other things, the lifting of US sanctions against the former president and former prime minister of Republika Srpska, Milorad Dodik, as well as challenging the legitimacy of the high international representative in Bosnia and Herzegovina, Christian Schmidt.

The United States lifted sanctions against Dodik and his associates in 2025, while Schmidt resigned in May of this year.

From the budget review for 2025, the Republika Srpska authorities allocated an additional 54.9 million convertible marks, or about 28 million euros, for lobbying activities.

These funds were approved by the governing majority in the People's Assembly of Republika Srpska, led by Milorad Dodik's Alliance of Independent Social Democrats (SNSD).

On the other hand, state institutions in Bosnia and Herzegovina have only engaged a lobbying company once since the end of the war in 1995.

This happened last year, when a firm was contracted for ten months to protect the territorial integrity of the state.

Ari Ben-Menashe, a former Israeli military intelligence officer and founder of the Dickens & Madson company, refused to answer Radio Free Europe's questions about whether the independence of Republika Srpska still remains the company's commitment objective and how it intends to promote this policy to American and international institutions.

"We cannot answer these questions due to confidentiality obligations arising from the contract," Ben-Menashe said in a written response to Radio Free Europe.

The questions were not answered by either the Government of Republika Srpska, which signed the contract with Ben-Menashe in September 2025, or the Ministry of Foreign Affairs of Bosnia and Herzegovina, which at the beginning of 2025 had engaged lobbyists for a short period to protect the territorial integrity of Bosnia and Herzegovina and interests that oppose those of the authorities of Republika Srpska.

Sipas Kushtetutës dhe ligjeve të Bosnje dhe Hercegovinës, entitetet nuk kanë të drejtë të shkëputen nga shteti, përfshirë edhe organizimin e referendumit për një çështje të tillë, edhe pse autoritetet e Republikës Sërpska e kanë përmendur këtë mundësi disa herë në të kaluarën.

Nëntorin e kaluar, në 30-vjetorin e Marrëveshjes së Dejtonit për Paqe, Shtetet e Bashkuara ritheksuan mbështetjen e tyre për sovranitetin dhe integritetin territorial të Bosnje dhe Hercegovinës, duke thënë se mbeten fuqimisht të përkushtuara për ruajtjen e stabilitetit dhe sigurisë në Bosnje dhe Hercegovinë dhe në gjithë Ballkanin Perëndimor.

Kush lobon për një Republikë Sërpska të pavarur?

Gjatë dhjetë vjetëve të fundit, Qeveria e Republikës Sërpska ka angazhuar gjithsej 15 kompani amerikane lobimi dhe juridike, përfshirë edhe zyrën e saj përfaqësuese në SHBA, të regjistruar për të kryer aktivitete lobuese.

Deri në fund të vitit 2025, këtyre kompanive u janë paguar të paktën 8.3 milionë dollarë, sipas bazës publike FARA (Akti i Regjistrimit të Agjentëve të Huaj) të Departamentit amerikan të Drejtësisë.

Të gjitha kompanitë e angazhuara për lobim ose shërbime juridike kanë lidhje me qarqe politike republikane në Uashington.

Në qendër të vëmendjes është kontrata më e fundit, e nënshkruar më 6 shtator 2025 me kompaninë Dickens & Madson, në vlerë prej katër milionë dollarësh.

Në këtë kontratë thuhet shprehimisht se “pavarësia e Republikës Sërpska nga Bosnje dhe Hercegovina është qëllimi ynë përfundimtar”.

Lobimi për pavarësi nuk ndalohet nga ligjet amerikane dhe lobistë mund të angazhojë kushdo, përveç personave ose subjekteve që janë nën sanksione.

Kushti i vetëm është që aktiviteti të regjistrohet në përputhje me Ligjin për Regjistrimin e Agjentëve të Huaj, i miratuar në vitin 1938.

Ky ligj kërkon që individët dhe organizatat që veprojnë në emër të qeverive, partive politike ose subjekteve të huaja, t’i bëjnë publike marrëdhëniet dhe aktivitetet e tyre.

Kompania Dickens & Madson u themelua nga Ari Ben-Menashe, një biznesmen izraelito-kanadez, i cili thotë se ka qenë ish-oficer i inteligjencës ushtarake izraelite.

Në vitin 2002, Ben-Menashe u mor në pyetje në Zimbabve në lidhje me akuza për një komplot të dyshuar për “eliminimin” e liderit të atëhershëm autoritar, Robert Mugabe.

Akuzat mbështeteshin në incizime të përgjimeve të takimeve të Ben-Menashes me liderin opozitar, Morgan Tsvangirai, i cili më vonë u shpall i pafajshëm.

Në vitin 2019, ai loboi për Këshillin Ushtarak Kalimtar të Sudanit, i cili mori pushtetin pas grushtshtetit që rrëzoi diktatorin shumëvjeçar, Omar al-Bashir.

Dy vjet më vonë, ai loboi edhe për juntën ushtarake të Mianmarit, pasi ushtria mori pushtetin dhe arrestoi lideren civile, Aung San Suu Kyi.

Ben-Menashe ka marrë, gjithashtu, një pjesë të fondeve nga financues të panjohur nga Rusia për të lobuar në favor të Sadyr Japarovit, i cili në atë kohë ushtronte detyrën e presidentit të Kirgizisë.

A e shkel Kushtetutën e Bosnje dhe Hercegovinës lobimi për pavarësinë e Republikës Sërpska?

Njëmbëdhjetë deputetë nga Federata e Bosnje dhe Hercegovinës dorëzuan në shkurt të vitit 2026 një kallëzim penal kundër Mlladen Fillipoviqit, nënshkruesit zyrtar të kontratës me kompaninë Dickens & Madson.

Fillipoviq drejton Zyrën Përfaqësuese të Republikës Sërpska në Austri, përmes së cilës u financua kontrata e lobimit.

Ata e akuzuan atë për “sulm ndaj rendit kushtetues dhe cenim të integritetit territorial të Bosnje dhe Hercegovinës”.

Megjithatë, Prokuroria e Bosnje dhe Hercegovinës e hodhi poshtë kallëzimin, duke thënë se kjo vepër penale nënkupton “përdorimin e forcës, kërcënimeve ose veprimeve të tjera të kundërligjshme, të drejtuara ndaj ndryshimit me dhunë të rendit kushtetues ose integritetit territorial të shtetit”.

“Paratë e buxhetit, në financimin e të cilit kontribuojnë të gjithë qytetarët dhe bizneset në Republikën Sërpska, por edhe në të gjithë Bosnje dhe Hercegovinën, po shpenzohen për lobim të paligjshëm dhe antikushtetues kundër shtetit të Bosnje dhe Hercegovinës”, thotë për Radion Evropa e Lirë Denis Zvizdiq, një nga nënshkruesit e kallëzimit penal.

Ai i është drejtuar edhe Gjykatës Kushtetuese të Bosnje dhe Hercegovinës, e cila ende nuk ka marrë qëndrim për këtë çështje.

Zvizdiq kërkon që Gjykata Kushtetuese të ndalojë përdorimin e mjeteve buxhetore nga të gjitha nivelet e pushtetit për lobim në mbështetje të objektivave që, sipas tij, bien ndesh me Kushtetutën, ligjet dhe vendimet e institucioneve të Bosnje dhe Hercegovinës.

Megjithatë, një vendim i mëhershëm i Gjykatës Kushtetuese të Bosnje dhe Hercegovinës, i vitit 2008, përcaktoi se secila nga 13 qeveritë në vend - ajo shtetërore, dy qeveritë e entiteteve dhe dhjetë qeveritë kantonale - ka të drejtë të angazhojë kompani lobuese.

Kjo e drejtë, sipas vendimit, i takon edhe Qeverisë së Republikës Sërpska.

Ky vendim u mor pasi ish-anëtari i Presidencës së Bosnje dhe Hercegovinës, Haris Sillajxhiq, kërkoi shfuqizimin e kontratës së parë të Republikës Sërpska me një kompani lobimi në SHBA, duke argumentuar se politika e jashtme është kompetencë ekskluzive e shtetit dhe jo e entiteteve.

Gjykata Kushtetuese e hodhi poshtë këtë argument, duke konstatuar se aktivitetet e Republikës Sërpska kishin për qëllim lobimin jashtë vendit për promovimin e interesave të saj si entitet dhe se ato nuk përbëjnë ushtrim të kompetencave ekskluzive të Bosnje dhe Hercegovinës në fushën e politikës së jashtme apo tregtisë së jashtme.

Kë paguan Republika Sërpska për të lobuar?

Sipas kontratave të nënshkruara gjatë dhjetë vjetëve të fundit, pas vendosjes së sanksioneve të para amerikane ndaj Millorad Dodikut në vitin 2017, Republika Sërpska ka shpenzuar të paktën 8.3 milionë dollarë për kompani lobimi në Shtetet e Bashkuara.

Shuma reale është edhe më e lartë, pasi vlera e disa kontratave është e censuruar në dokumentet publike.

Në regjistrimet sipas ligjit FARA, janë mbuluar honorarët mujorë të kompanisë Zell & Associates International Advocates, e themeluar posaçërisht për lobimin në emër të Republikës Sërpska nga avokati izraelito-amerikan, Marc Zell.

Ai është kryetar i degës së Partisë Republikane amerikane në Izrael dhe konsiderohet i afërt me kryeministrin izraelit, Benjamin Netanyahu.

Nga pjesët e dukshme të kontratës shihet se Zell do të merrte 500 mijë dollarë menjëherë pas nënshkrimit të saj - shumë që përfaqësonte 50 për qind të vlerës totale të kontratës.

E censuruar është edhe kontrata me kompaninë RRB Strategies, të drejtuar nga ish-guvernatori i Illinoisit, Rod Blagojevich, i cili ka vizituar disa herë Banja Llukën.

Blagojevich ishte dënuar për përpjekje për të “shitur” vendin vakant në Senatin amerikan, të mbetur pas zgjedhjes së Barack Obamës president i SHBA-së, si dhe për raste të tjera të korrupsionit politik dhe zhvatjes.

Presidenti amerikan, Donald Trump, ia shkurtoi dënimin me burg në vitin 2020, ndërsa në vitin 2025 e fali plotësisht, duke thënë se Blagojevich kishte qenë viktimë e një ndjekjeje të padrejtë dhe një dënimi tepër të ashpër.

Prindërit e tij ishin emigrantë serbë dhe ai ka folur shpesh për lidhjet me Serbinë, duke marrë pjesë edhe në aktivitete të diasporës serbe.

Në mesin e kompanive të angazhuara veçohet edhe CRB Global, e cila gjatë vitit 2026 përfaqëson njëkohësisht Qeverinë e Serbisë dhe Ministrinë për Integrime Evropiane dhe Bashkëpunim Ndërkombëtar të Republikës Sërpska.

Dokumentet e regjistruara sipas FARA-s tregojnë se përfaqësues të CRB Global kanë zhvilluar të paktën dy takime me Bankën Amerikane të Eksportit dhe Importit (EXIM Bank), ku është diskutuar për sanksionet ndaj Qeverisë së Serbisë, pa u bërë publike detaje të tjera.

Për shërbimet e kësaj kompanie, Serbia paguan 10 mijë dollarë në muaj, ndërsa Republika Sërpska paguan 100 mijë dollarë në muaj.

Heqja e sanksioneve dhe mbyllja e OHR-së

Megjithëse kontratat ndryshojnë në përmbajtje, objektivat politike që synojnë, janë pothuajse të njëjta.

Një ndër prioritetet kryesore është heqja e sanksioneve amerikane ndaj Millorad Dodikut, bashkëpunëtorëve të tij, anëtarëve të familjes dhe personave e kompanive të lidhura me ta.

Shtetet e Bashkuara hoqën shumicën e këtyre sanksioneve në tetor të vitit 2025.

Megjithatë, Ambasada amerikane njoftoi në maj të vitit 2026 se “vazhdon të monitorojë sjelljen e të gjithë aktorëve dhe partive, përfshirë ish-presidentin Dodik, dhe ruan të drejtën të vendosë sanksione ndaj individëve kur kjo të jetë e nevojshme”.

Kontratat e lobimit përfshijnë edhe qëllime të tjera, si: mbylljen e Zyrës së Përfaqësuesit të Lartë (OHR); vënien në pikëpyetje të legjitimitetit të përfaqësuesit të lartë ndërkombëtar, Christian Schmidt; promovimin e qëndrimeve të Republikës Sërpska për zbatimin e Marrëveshjes së Dejtonit për Paqe, e cila i dha fund luftës në fund të vitit 1995, si dhe rishpërndarjen e kompetencave ndërmjet shtetit të Bosnje dhe Hercegovinës dhe entiteteve.

Schmidt resigned in May this year, while European Union countries and the United States are still trying to agree on the appointment of his successor./ REL