Raporti i SHBA: Protestat mjedisore në Shqipëri u shndërruan në revoltë kundër korrupsion

Protestat e zhvilluara në Shqipëri kundër projektit për ndërtimin e një resorti turistik në ishullin e Sazanit janë përfshirë në raportin e Sigurisë për Shqipërinë të hartuar nga Overseas Security Advisory Council (OSAC), strukturë e Departamentit Amerikan të Shtetit që vlerëson rreziqet e sigurisë për qytetarët dhe bizneset amerikane jashtë vendit.

Raporti i kushton vëmendje të veçantë zhvillimeve që nisën fillimisht si protesta me karakter mjedisor, por që më pas, sipas dokumentit, u zgjeruan në një lëvizje më të gjerë kundër korrupsionit qeveritar.

Sipas OSAC, reagimi policor ndaj protestave u shoqëruan me përplasje dhe episode dhune. 

Raporti rikujton gjithashtu protestat pas zgjedhjeve parlamentare të vitit 2025, të cilat u shoqëruan me marshime masive në Tiranë, bllokime të bulevardit “Dëshmorët e Kombit” dhe përdorimin e mjeteve piroteknike, përfshirë molotove.

OSAC vlerëson se protestat në Shqipëri janë një fenomen i zakonshëm dhe se, edhe kur nisin në mënyrë paqësore, mund të përshkallëzohen shpejt. Për këtë arsye, qytetarëve amerikanë u rekomandohet të shmangin zonat ku zhvillohen demonstrata.

Krimi, një nga shqetësimet kryesore
Përtej zhvillimeve politike, raporti e identifikon kriminalitetin si një prej rreziqeve kryesore për vizitorët në Shqipëri.

Sipas dokumentit, kriminaliteti u rrit me rreth 17 për qind gjatë vitit 2025. Ndër problematikat kryesore përmenden veprat penale të lidhura me trafikun e drogës, mashtrimet dhe krimet me armë.

OSAC thekson gjithashtu praninë e rrjeteve të krimit të organizuar, të përfshira në trafik droge, pastrim parash, trafikim të qenieve njerëzore, zhvatje, prostitucion dhe korrupsion.

Raporti ngre shqetësime edhe për qarkullimin e armëve dhe eksplozivëve të paligjshëm, duke vënë në dukje se një pjesë e tyre që qarkullojnë në Evropë kanë origjinë ose kalojnë tranzit përmes Shqipërisë.

Korrupsioni dhe mungesa e transparencës
Një pjesë e rëndësishme e raportit i kushtohet korrupsionit dhe klimës së biznesit.

OSAC evidenton korrupsionin në administratë, sistemin e drejtësisë dhe prokurimet publike, ndërsa përmend si problem edhe mungesën e transparencës dhe konkurrencës, ekonominë informale dhe zbatimin e dobët të kontratave.

Në raport thuhet se, megjithëse Shqipëria ka një kuadër ligjor për luftën kundër korrupsionit dhe parandalimin e konfliktit të interesit, investitorët e huaj vazhdojnë ta konsiderojnë korrupsionin një pengesë serioze për mjedisin e biznesit.

Dokumenti vlerëson ndërkohë se krijimi i SPAK-ut dhe rritja e hetimeve ndaj zyrtarëve kanë sjellë më shumë arrestime dhe ndjekje penale. Megjithatë, sipas OSAC, pandëshkueshmëria mbetet problem serioz, pasi një pjesë e zyrtarëve, politikanëve, gjyqtarëve dhe personave me ndikim ekonomik ende arrijnë t’i shmangen ndjekjes penale.