Brussels increases pressure on Protected Areas, but Parliament keeps drafts on the shelf

European Commissioner for Enlargement, Marta Kos, on Tuesday urged Prime Minister Edi Rama to repeal the Strategic Investments Law and the 2024 amendments to the Protected Areas Law, increasing pressure on the Albanian government to align with European standards, as daily protests in Albania enter their second month.

Asked about the specific project in the Zvërnec protected area that sparked popular protests, Commissioner Kos said: "Environmental protection is part of the EU membership criteria, very important criteria, and there are currently a number of laws that need to be changed to meet this criterion."

"Even before these protests started, we had agreed with Albania that the 2024 amendments to the Protected Areas Law would be repealed this year," she emphasized.

Kos made the statements at a press conference with Prime Minister Edi Rama after the 9th Albania-EU intergovernmental conference, where the closure of three negotiation chapters was formalized. Rama himself gave an ambiguous response to the request related to the law on Protected Areas, while reiterating that the tourist project in Zvërnec will be carried out.

"Abolition means cancellation and the Law on Strategic Investments will be repealed and canceled, while the Law on Protected Areas, which is one of the best laws we have, will be adapted until it reaches 100% European standards," Rama said.

The controversial Strategic Investment Law, adopted in 2015 as a temporary law to encourage foreign investment in strategic sectors of the economy, in fact served as a mechanism to facilitate construction on the coast by businessmen close to the government. The socialist majority voted to postpone its effects six times, even though it had pledged to draft a new investment law as part of the negotiating document with the European Union.

On the other hand, the 2017 Law on Protected Areas was amended in 2024 through a non-transparent process, without proper consultation and with opposition from environmental organizations and criticism from the EU, removing the legal protective barriers for protected natural areas to pave the way for their concretization with construction projects like the one in Zvërnec.

Since the protests began, the Democratic Party has filed two legal initiatives in Parliament to repeal the 2024 amendments to the Law on Protected Areas, but neither has been considered.

Të martën, mazhoranca socialiste kundërshtoi futjen në rendin e ditës të komisionit parlamentar për Turizmin një nismë ligjore të deputetes Ina Zhupa që propozonte shfuqizimin e ndryshimeve ligjore të bëra në vitin 2024 në ligjin për Zonat e Mbrojtura. Si kryetare e komisionit, ajo propozoi futjen në kalendar të nismës së saj të depozituar që në datën 14 maj në Kuvend, por nënkryetari socialist i Komisionit, Erjon Malaj tha se mazhoranca ishte kundër dhe që nismat duhej të përfshiheshin në kalendar pas vendimit të Konferencës së Kryetarëve.

Edhe deputeti i Lëvizjes Bashkë, Redi Muçi, ka depozituar po ashtu nisma të ngjashme që kërkojnë shfuqizimin e atyre që konsiderohen si “ligje me porosi”, mes të cilave dhe dispozitat e ligjit për Zonat e Mbrojtura.

Deputetja e Partisë Demokratike, Jorida Tabaku vuri në dukje të mërkurën gjatë mbledhjes së komisionit parlamentar për të Drejtat e Njeriut se asnjë prej ‘zotimeve’ të Ramës nuk ishte reflektuar në kalendarin e punës së Kuvendit për javët e fundit të këtij sesioni parlamentar.

“Nuk janë harresa dhe as gabime të qeverisë, janë mënyra se si këta kanë funksionuar, si i kanë ndarë asetet publike,” tha Tabaku për BIRN, ndërsa solli në kujtesë përpjekjet e vazhdueshme të opozitës kundër këtyre ligjeve.

Sipas Tabakut, ligji për Investimet Strategjike është shtyrë gjashtë herë dhe përgjatë këtyre viteve, ajo thotë se ka të paktën 15 komunikime me Komisionin Europian, me delegacionin dhe Parlamentin Europian, ku theksohet se ky ligj është kundër marrëveshjes së Asocim-Stabilizimit dhe që prek kapitullin 27 të integrimit.

Për këtë arsye, Tabaku i sheh deklaratat e Ramës jo si premtime serioze, por si një “kalim radhe”.

“Ky është një shqetësim jo vetëm i BE, por për garën në vend, sepse këto ligje kanë cënuar konkurrencën, kanë cënuar asestet publike duke i ndarë pa konkurs dhe ka krijuar një precedent të rrezikshëm dhe për të ardhmen, sepse këto ligje nuk vijnë ndaras, janë pjesë e një pakete të ligjeve me porosi,” tha Tabaku.

Edhe deputeti Redi Muçi e pret me mosbesim deklaratën e Ramës, ndërkohë që nismat e tij për shfuqizimin e këtyre dispozitave ligjore që kërkohen nga BE rrinë në sirtarët e Kuvendit dhe nuk futen në shqyrtim.

“Nuk fakt më duket se Rama është detyruar t’i përshtatet narrativës së Marta Kos, si dhe rezolutës së PE, por nuk besoj se do t’i shfuqizojë këto ndryshime ligjore, sepse dhe më parë ka pasur kërkesa nga Brukseli për këto ligje problematike,” tha Muçi.

Sipas tij, strategjia e qeverisë shqiptare është ajo e ‘faktit të kryer’, siç ndodhi me investimin e Zvërnecit, “ku u rrethua hapësira e parashikuar për ndërtime dhe nisën punët pa pasur asnjë dokument shtetëror që të justifikonte gjithë këtë ndërhyrje”.

Muçi paralajmëron se presioni për të shfuqizuar këto dispozita ligjore mund të sjellë efektin e kundërt.

"It will accelerate interventions in the Protected Areas, but I believe it will be difficult due to people's reaction," he said, considering the protests as an obstacle to the government's plans, as happened with Zvërnec. Reporter.al