Kush është Papa i ri?

The New York Times

Robert Francis Prevost, 69 vjeç, u lind në Çikago dhe ka shërbyer për dy dekada në Peru, ku u bë peshkop dhe shtetas i natyralizuar. Më pas ai u ngjit në krye të urdhrit të tij fetar ndërkombëtar. Deri në vdekjen e paraardhësit të tij, Papa Françeskut, Prevost mbante një nga postet më me ndikim në Vatikan, duke drejtuar dikasterin që merret me përzgjedhjen dhe menaxhimin e ipeshkvijve në të gjithë botën.

Një anëtar i Urdhrit të Shën Augustinit, ai ngjan me Papa Françeskun në angazhimin e tij ndaj të varfërve dhe emigrantëve, si dhe në përpjekjen për t’u takuar me njerëzit aty ku ndodhen. Vitin e kaluar, në një intervistë për faqen zyrtare të Vatikanit, ai tha: “Ipeshkvi nuk duhet të jetë një princ i vogël që rri në mbretërinë e tij.”

Ai ka kaluar pjesën më të madhe të jetës jashtë Shteteve të Bashkuara. I shuguruar në vitin 1982 në moshën 27-vjeçare, ai mori doktoraturën në të drejtën kanonike në Universitetin Papnor të Shën Thomait të Akuinit në Romë. Në Peru, shërbeu si misionar, famullitar, mësues dhe më vonë si peshkop. Si drejtues i urdhrit të Augustinianëve, ai vizitoi degët e urdhrit në mbarë botën. Flet spanjisht dhe italisht.

Ku qëndron ai për çështjet madhore?
Përshkruar shpesh si i rezervuar dhe diskret, ai ka të ngjarë të jetë stilistikisht ndryshe nga Françesku si papë. Mbështetësit e tij besojnë se ai ka gjasa të vazhdojë procesin konsultativ të nisur nga Papa Françesku për të përfshirë laikët në diskutime me ipeshkvijtë.

Nuk është ende e qartë nëse do të jetë po aq i hapur ndaj katolikëve gej, lezbike, biseksualë dhe transgjinorë sa Papa Françesku. Edhe pse kohët e fundit nuk ka folur shumë për këtë çështje, në një fjalim të vitit 2012 drejtuar ipeshkvijve, ai shprehu keqardhje që mediat perëndimore dhe kultura pop mbështesin, sipas tij, “simpati për besime dhe praktika që bien ndesh me Ungjillin.” Ai përmendi konkretisht “jetesën homoseksuale” dhe “familjet alternative të përbëra nga çifte të të njëjtit seks dhe fëmijët e tyre të adoptuar.”

Ashtu si shumë kardinalë të tjerë, ai është kritikuar për mënyrën se si ka trajtuar raste të priftërinjve të akuzuar për abuzim seksual.

Kush e zgjodhi Papën e ri?
Papa i ri u zgjodh në një konklavë që filloi më 7 maj 2025.
Vendimi u mor nga Kolegji i Kardinalëve, trupi më i lartë i klerikëve pas papës në hierarkinë katolike. Aktualisht ka 252 kardinalë gjithsej. Vetëm ata që janë nën moshën 80 vjeç kanë të drejtë vote — 135 gjithsej, numri më i madh ndonjëherë. Rreth 80% e tyre janë emëruar nga Papa Françesku. Kardinalët votojnë fshehtas derisa një kandidat të marrë dy të tretat e votave.
Fletët e votimit digjen pas çdo raundi — tym i zi do të thotë nuk ka ende rezultat, tym i bardhë do të thotë papa është zgjedhur.

Kjo konklavë zgjati dy ditë, një kohë e zakonshme për epokën moderne. Historikisht, zgjedhjet kanë zgjatur nga disa orë deri në mbi dy vjet.

Sa kohë zgjati zgjedhja e tij?
Kohëzgjatja e konklavave papnore ka ndryshuar shumë gjatë shekujve. Që nga viti 1900, ky është papa i pestë që është zgjedhur brenda dy ditësh.

Konklava më e gjatë gjatë kësaj periudhe zgjati pesë ditë dhe 14 raunde votimi, dhe prodhoi Papa Piu XI në vitin 1922. Papa Françesku u zgjodh pas dy ditësh votimi.

Konklava më e shkurtër, ajo që zgjodhi Papa Piu XII në vitin 1939, zgjati vetëm tre raunde.
Por nuk ka qenë gjithmonë kaq e shpejtë:
Konklava që përfundoi me zgjedhjen e Papa Gregori X më 1 shtator 1271 zgjati dy vjet, nëntë muaj dhe dy ditë.

Cilat janë çështjet kryesore në Kishën Katolike?
Kardinalët duhej të vendosnin nëse do të zgjidhnin një papë që do të vazhdonte rrugën e Papa Françeskut për hapje dhe përfshirje, apo do të përzgjidhnin një papë që do të ndiqte një drejtim tjetër.

Gjatë pontifikatit të tij 12-vjeçar, Françesku bëri deklarata historike që inkurajuan kampin liberal, duke përfshirë lejen për të bekuar persona në bashkime të të njëjtit seks dhe ngritjen e zërit në mbrojtje të migrantëve.

Kardinalët që zgjedhin papën nganjëherë duken ideologjikisht po aq të ndarë sa edhe shumë votues laikë në mbarë botën. Shumë liderë konservatorë katolikë nuk ranë dakord me Françeskun.

Por ndarjet tipike mes progresistëve dhe konservatorëve nuk përputhen aq qartë me betejat ideologjike brenda Vatikanit dhe Kishës më gjerë. Ka debate të ndërlikuara mbi:

Rolin e grave në Kishë
Vendin e katolikëve LGBTQ+ në komunitet
Nëse priftërinjve duhet t’u lejohet të martohen
Llogaridhënia për abuzimet seksuale nga klerikët
Si dhe shumë çështje të tjera përçarëse