"Albanian Files" in SPAK, DP: Rama set up a corrupt mechanism for towers and resorts

The Democratic Party has filed a criminal complaint against Prime Minister Edi Rama with the Special Prosecution Office, accusing him of an organized corrupt scheme in the granting of construction permits, based on data published in the book "The Albanian Files - Freedom and Architecture".

According to the DP, the book describes how, through the selection of foreign architecture studios and their connection with Albanian investors, a mechanism was established that favored obtaining development and construction permits.

According to Democrats, the book also raises suspicions that some projects in protected areas were planned before the legal changes, which, they say, shows that investors had prior assurances that the law would be changed to allow construction.

Full PD announcement:

The Parliamentary Group of the Democratic Party, represented by the Chairman of the Parliamentary Group Mr. Gazment Bardhi, has today filed a criminal complaint with SPAK against Prime Minister Edi Rama, for the criminal offenses of "Abuse of office", "Passive corruption of high-ranking state officials or local elected officials" and "Laundering of the proceeds of a criminal offense or criminal activity", in the special form of cooperation, that of a structured criminal group, in connection with the "ALBANIAN FILES" affair.

The criminal report already submitted to SPAK analyzes, among other things, that:

In June 2026, the publishing house "Lars Muller Publishers" published the book "The Albanian Files - Freedom and Architecture" (Albanian translation "Dosjet shqiptare - Liri dhe Artitekturrë", edited by the writer Anneke Abhelakh and a foreword by the citizen Edi Rama, acting Prime Minister of Albania. The book contains about 520 projects designed by international architecture studios in Albania, starting from the mid-2000s, when the citizen Edi Rama was the Mayor of Tirana. However, the number of these projects increased in quantity and construction volumes after 2020, when the citizen Edi Rama was in his second mandate as Prime Minister of Albania.

The contents of this book reveal the scheme of how citizen Edi Rama, acting Prime Minister/Chairman of the National Council of Territories (hereinafter "NCT"), selected international architecture studios, contacted them, met with them and then established connections with Albanian investors or builders. The latter paid high amounts for the design and then obtained building permits for the construction of palaces, towers, hotels or resorts in Tirana and the coastal areas of the country.

Në kallëzim përmenden disa raste dhe projekte konkrete. Për ta ilustruar këtë veprimtari të paligjshme, me indicie të forta për shpërdorim detyre, korrupsion pasiv të funksionarëve të lartë shtetërorë dhe pastrim të produkteve të veprës penale, po paraqesim disa raste që ofron vetë libri.

Konkretisht, në datën 01.05.2024, ora 22:00, artitekti Sam Chermayeff, me shtetësi amerikane, administrator i një studio artitekture me seli në Berlin dhe Nju Jork, mori një telefonatë nga kolegu i tij, Pablo Bofill, duke e njoftuar se «Edi do të të telefonojë». Më pas, ai tregon se mori një telefonatë nga shtetasja Adelajda Roka, drejtuese e Agjencisë së Zhvillimit të Territorit, gjatë të cilës iu kërkua realizimi i dy projekteve në Tiranë, njëri prej 30 mijë metrash katrorë dhe tjetri prej 15 mijë metrash katrorë.

Disa javë më vonë, arkitekti Sam Chermayeff udhëtoi drejt Shqipërisë, ku u prit në pistën e avionit dhe u dërgua në një vilë private për t’u takuar me një grup të vogël prej tre biznesmenësh, të cilët sipas rrëfimit të tij, udhëtonin me makina luksoze dhe mbanin aksesorë të shtrenjtë (ora dhe byzylykë floriri të markave «Richard Mille», «Cartier»). Gjatë vizitës së zhvilluar në kantierin ku do të ndërtohej kulla 44 katëshe e lartë, atij iu tha se kishte dorë të lirë që të bënte çfarë të donte.

Në 31 Korrik 2024, KKT miratoi lejen e zhvillimit për projektin «Sun Moon Star», kullë 44 katëshe, e projektuar nga arkitekti Sam Chermayeff, në Rr. Asim Vokshi, pranë Bulevardit të Ri. Projekti përfshin struktura banimi dhe hotelerie, me investitor dhe zhvillues shoqërinë «Al-Point», në pronësi të Aleksandër Vasili, njëri prej tre biznesmenëve që takoi arkitekti gjatë vizitës së tij në Shqipëri. Ky është një prej rasteve që provon mënyrën si funksionon skema e ndërtuar korruptive nga Kryeministri Edi Rama.

Rastet e përmendura në «Albanian Files» provojnë se zhvillimi i sektorit të ndërtimit në Tiranë, veçanërisht ndërtimi i kullave të larta, nuk ndiqte procedurën normale, ku një investitor paraqiste dokumentacionin teknik dhe ligjor për ndërtimin e një vepre pranë Agjencisë së Zhvillimit të Territorit, dhe në përfundim të procedurës administrative, çështja i kalonte Këshillit Kombëtar të Territorit për vendimmarrje. Në fakt, ishin shtetasit Edi Rama, Kryetar i KKT-së, i cili identifikonte, kontaktonte dhe takonte studiot e arkitekturës, të cilët më pas i lidhnin me investitorë apo biznemenë shqiptar për të vijuar procedurat e projektimit dhe marrjes së lejeve të zhvillimit dhe ndërtimit. Arkitektët dhe studiot ndërkombëtare që u imponoheshin investitorëve shqiptarë, kishin tarifa shumë të larta, deri në 10-fishin e çmimeve të tregut, çka sillte më pas rritje të kostove, e për rrjedhojë rritje të çmimeve të shitjes së sipërfaqeve të ndërtimit. Nëse çmimet mesatare të projektimit variojnë nga 7-10 euro për m2, arkitektët e huaj faturojnë 60 euro/m2, duke arritur kështu në kosto projektimi nga 300 mijë deri në 2 milionë euro. Megjithatë, kjo shihet si një mënyrë e sigurtë për të përfituar lejen e zhvillimit apo ndërtimit nga AZHT-ja dhe KKT-ja.

Me interes të veçantë në përmbajtje të këtij libri, janë edhe dy projekte, të cilat janë parashikuar të ndërtohen në zona të mbrojtura përpara se të miratohej Ligji Nr. 21/2024 «Për disa shtesa dhe ndryshime në Ligjin Nr. 81/2017 «Për Zonat e Mbrojtura»». Kjo ngre dyshimin e arsyeshëm se porositësit e këtyre projekteve, të cilët kanë paguar tarifa të larta për projektimin, kishin dijeni dhe garanci se ligji për zonat e mbrojtura do të ndryshonte, duke iu mundësua pikërisht ndërtimi në këto zona. Në këtë rast, është e qartë se garanci të tilla nuk mund të jepeshin nga askush tjetër, përveçse nga shtetasi Edi Rama, duke qenë njëkohësisht Kryetar i Partisë Socialiste (partia, që ka shumicën parlamentare) dhe Kryetar i Këshillit Kombëtar të Territorit (institucioni që miraton lejet e zhvillimit dhe të ndërtimit në këto zona). Ky i fundit është po ashtu autori i parathënies së këtij libri, çka përbën provë të plotë të dijenisë mbi përmbajtjen e tij.

Nga të dhënat e përftuara nga libri “Albanian Files – Freedom and Architecture”, rezulton se shtetasi Edi Rama, në bashkëpunim me zyrtarë të tjerë publikë, biznesmenë dhe arkitektë kishin krijuar një strukturë të mirëfilltë kriminale, në formën e grupit të strukturuar kriminal, parashikuar nga neni 333/a i Kodit Penal, i cili fillimisht identifikonte arkitektë apo studio arkitekturore ndërkombëtare, të cilët më pas i kontaktonin dhe takonin, duke i lidhur me biznesmenë shqiptarë, për të përgatitur projekte ndërtimi në Tiranë apo zonat bregdetare, përkundrejt tarifave shumë të larta. Kjo mënyrë operimi ishte kusht për t’u pajisur me leje zhvillimi dhe leje ndërtimi, ku shtetasit Rama dhe Roka kishin rol vendimtar, duke qenë në detyrat e Kryetarit të KKT-së dhe Drejtorit të Përgjithshëm të AZHT-të.

Duke vepruar kështu, shtetasi Edi Rama ka kryer veprimtari në kundërshtim me Ligjin Nr. 107/2014 “Për Planifikimin dhe Zhvillimin e Territorit”, i ndryshuar, dhe VKM-në Nr. 508/2015 “Për Miratimin e Rregullores së Planifikimit dhe Zhvillimit të Territorit”, i ndryshuar, pasi është e qartë se detyra e tyre nuk konsisonte në gjetjen e arkitektëve, kontaktimin, takimin dhe krijimin e lidhjeve të tyre me biznemenë shqiptarë, por pas paraqitjes së kërkesave për t’u pajisur me leje zhvillimi apo leje ndërtimi, AZHT-ja duhet të kryente verifikimin e dokumentacionit tekniko-ligjor, ndërsa KKTU duhet të vendoste miratimin ose jo të kërkesave. Në këtë kuptim, është e qartë se shtetasi Edi Rama ka kryer veprime në kundërshtim me ligjin, duke sjellë përfitime të padrejta për arkitektët dhe biznesmenët e përfshirë në këtë skemë, duke dëmtuar kështu interesat e ligjshme të shtetit dhe shtetasve, duke kështu në kushtet e veprës penale të “Shpërdorimit të detyrës”, parashikuar nga neni 248 i Kodit Penal.

Nga ana tjetër, është minimalisht e provuar se shtetasi Edi Rama ka kërkuar një përfitim të parregullt në vlera shumë të larta për arkitektët dhe studiot ndërkombëtare të arkitekturës nga biznesmenët, sipërmarrësit, investitorët apo ndërtuesit shqiptarë (kërkimi i përfitimit për persona të tjerë), duke i kushtëzuar me miratimin e kërkesave për t’u pajisur me leje zhvillimi dhe ndërtimi (për të kryer një veprim që lidhet me detyrën a funksionin e tij), duke qenë kështu në kushtet e veprës penale të “Korrupsionit pasiv të funksionarëve të lartë shtetërorë ose i të zgjedhurve vendorë”, parashikuar nga neni 260 i Kodit Penal.

Finally, as proven by the criminal investigations of the Special Prosecution Office, these multi-storey buildings served as a scheme to launder the proceeds of illegal activities, mainly in the form of international drug trafficking. In this sense, the businessmen involved were interested in obtaining building permits, paying very high fees, in order to invest their income or that of other persons associated with them in the legal economy, with the ultimate goal of laundering the proceeds of the criminal offense. This money laundering scheme has been actively supported and assisted by citizen Edi Rama, using his function as Prime Minister/Chairman of the National Territorial Council, thus falling under the terms of the criminal offense of "Laundering the proceeds of a criminal offense or criminal activity", provided for by Article 287, letter "dh", of the Criminal Code, in the specific form of cooperation, that of a "Structured Criminal Group", provided for by Articles 248, 260, 287, 333/a and 25 of the Criminal Code.