DASH: Western Balkans key to US security and economic interests

A new document from the US Department of State (DASH) presents the Western Balkans as a region of direct importance to US security and economic interests. The document states that the stability of the region and the advancement of US economic interests there make the US “more secure, stronger and more prosperous”.

The document was recently published on the official website of the US Department of State, under the title “United States Policy for Promoting Stability and Prosperity in the Western Balkans”. It is related to a request from the US Congress from January of this year, according to which the Secretary of State was to submit to the relevant congressional committees a report on the US policy for promoting stability and prosperity in the Western Balkans.

The report says that the stability that American efforts have helped create in the Western Balkans has paved the way for “a different kind of US engagement” in the region. According to the document, “the era of American-led state-building is over,” and American policy in the Western Balkans “is not about rescue or reconstruction, but about stability and mutually beneficial partnerships.”

The report says that unresolved disputes and remaining divisions undermine regional stability. The administration, it says, is focused on empowering local actors to solve their challenges, rather than overly relying on international intervention or oversight.

Key priorities include maintaining regional stability, countering the malign influence of Russia and China, expanding economic and trade cooperation, investing in energy and infrastructure, fighting organized crime, and strengthening security cooperation.

What does the report say about Kosovo?

For Kosovo, the document emphasizes that the United States continues to encourage it and Serbia to make progress towards normalizing relations, with the aim of reaching a sustainable, negotiated, and mutually acceptable agreement.

Kosovo and Serbia reached an agreement on a path to normalizing relations by 2023 in a dialogue brokered by the European Union and supported by the United States. But neither country has taken steps to implement it so far.

Meanwhile, regarding security, Washington says that "American troops continue to participate in KFOR, which it considers a key component for guaranteeing a secure environment and freedom of movement in Kosovo."

Dokumenti po ashtu thekson mbështetjen për transformimin e Forcës së Sigurisë së Kosovës në një forcë profesionale të mbrojtjes territoriale, si dhe përmend modernizimin e termocentraleve me qymyr dhe projektet e gazifikimit të qymyrit në Kosovë si pjesë të prioriteteve energjetike në rajon.

Çfarë tjetër thuhet në raport?

Lidhur me luftimin e kërcënimeve ndaj SHBA-së dhe Ballkanit Perëndimor, dokumenti i veçon Rusinë dhe Kinën si aktorë që “kërkojnë në mënyrë aktive të shfrytëzojnë paqëndrueshmërinë, korrupsionin dhe qeverisjen e dobët” në rajon.

Sipas dokumentit, Moska “nxit pakënaqësi etnike, financon aktorë destabilizues dhe përdor furnizimet me hidrokarbure për të ushtruar presion mbi politikanët”, ndërsa Kina përdor tregtinë, kreditë shtetërore, ryshfetin, propagandën dhe lidhjet me elitat për të zgjeruar ndikimin e saj.

Raporti po ashtu thotë se grupet e krimit të organizuar nga Ballkani Perëndimor përbëjnë “kërcënim të drejtpërdrejtë për sigurinë kombëtare të SHBA-së dhe territorin amerikan”, duke përmendur lidhjet e tyre me kartelet e drogës, trafikimin e narkotikëve, migrimin e paligjshëm, pastrimin e parave dhe krimin kibernetik.

“Kjo administratë do t’i çmontojë dhe shpërbëjë këto rrjete kudo që ato veprojnë, siç u dëshmua në vitin 2025 me përcaktimin e disa shtetasve të Ballkanit Perëndimor të lidhur me kartelet e shpallura organizata të huaja terroriste, që veprojnë në Hemisferën Perëndimore”, thuhet në raport.

Lidhur me bashkëpunimin ekonomik dhe tregtar, raporti e paraqet Ballkanin Perëndimor si rajon me mundësi për interesat komerciale amerikane, duke përmendur popullsinë prej 18 milionë banorësh, korridoret e rëndësishme të transportit, burimet natyrore, sektorin teknologjik në rritje dhe fuqinë punëtore të kualifikuar.

Raporti vlerëson se Ballkani Perëndimor përballet me mangësi të mëdha në infrastrukturë. Sipas dokumentit, rrjetet e transportit nuk janë në nivelin e standardeve evropiane, gjë që ua rrit kostot bizneseve dhe e pengon integrimin e tregjeve.

Ai përmend edhe dobësitë në infrastrukturën digjitale, përfshirë qasjen e pabarabartë në internet të shpejtë dhe kapacitetet e kufizuara për siguri kibernetike. Në sektorin e energjisë, raporti thotë se infrastruktura është e vjetruar, joefikase dhe, në disa raste, e varur nga importet ruse.

“Departamenti do të angazhohet në mënyrë aktive për ta shndërruar interesimin rajonal në marrëveshje komerciale”, thuhet në raport.

“Projektet prioritare përfshijnë gazsjellësin e Interkoneksionit Jugor mes Kroacisë dhe Bosnje e Hercegovinës; një interkonektor të propozuar të gazit mes Serbisë dhe Maqedonisë së Veriut; zhvillimin hidroenergjetik në Shqipëri, Bosnje e Hercegovinë, Maqedoni të Veriut dhe Serbi; modernizimin e termocentraleve me qymyr dhe projektet e gazifikimit të qymyrit në Kosovë; si dhe kabllo shtesë të transmetimit që lidhin rrjetet e Ballkanit Perëndimor me tregjet evropiane.”

The document says the US will work with governments in the region to improve the business environment, reduce regulatory barriers, strengthen contract enforcement, and ensure transparent procurement processes, "that favor American companies."/REL