Hotel, restaurant, parking lot... How the construction of the Brigades Palace was designed with PPP

In July 2021, the Directorate of Government Services sent a letter to the Ministry of Culture, through which it complained about the humidity in the Presidential Palace complex; an object with historical and cultural values ​​within a green oasis of 37 hectares near the Lake Park in Tirana.

"In all premises, serious problems related to humidity have been identified. Depreciation of the electrical network and mechanical systems is another complex problem of the facility," says the letter signed by the director of Government Services, Dhurata Frashëri.

Frashëri also asked the Ministry to inform him about "possible restoration projects" or the procedure that the Directorate of Government Services had to follow to start the "intervention process".

But although the interventions were not carried out for a year, the letter of the Directorate of Government Services served as a catalyst for the preparation of a new management plan, which paves the way for the Albanian government to give the Presidential Palace a concession.

The Presidential Palace, also known as the Palace of the Brigades, was designed by Italian architect Gulio Berte and then completed by Gherardo Bosio in 1939-1941. The building was intended for the family of King Zog, but was completed in 1941; almost two years after his departure from Albania.

The complex received the name "Palace of Brigades" during the communist regime, while since 1992 it is known as the Presidential Palace and serves for official receptions. It enjoys the status of protection as "Historical Ensemble".

BIRN provided the integrated management plan of the Presidential Palace and the correspondence between the institutions through a right to information request. The documents show that after the letter from the Directorate of Government Services, the Ministry of Culture asked the Polytechnic University of Tirana to draw up an integrated management plan.

A technical group composed of architects, sculptors and biologists at the Polytechnic University completed the integrated management plan of the Presidential Palace within three months at a cost calculated at 3.6 billion lek or 30 million euros.

Përveç rehabilitimit të godinave ekzistuese dhe parqeve, plani i ri parashikon ndërtimin e një parkingu për vizitorët, një restoranti, kthimin e njërës prej godinave ekzistuese në hotel akomodues për delegacionet e huaja si dhe ndërtimin e ambienteve çlodhëse për vizitorët. Plani parashikon gjithashtu laboratorë restaurimi dhe kurimin e bimëve të rralla.

Sipas grupit teknik hartues, modeli i partneritetit privat në këtë rast do të ishte më efikas krahasuar me format e menaxhimit me fondacione të posaçme, që u përdor në rastin e Parkut Kombëtar të Butrintit, apo struktura menaxhimi shtet-privat.

“Me një periudhë maksimale të partneritetit të parashikuar në ligj (Neni 186, Pika 5) prej 20 vitesh, pala e interesuar për partneritet, duhet të ketë financimin e duhur për të mundësuar rijetëzimin. Gjithashtu duhet të ketë përvojën e duhur për menaxhimin e trashëgimisë kulturore, të parashikojë kufizimet e mundshme në nxjerrjen e të ardhurave, të cilat mund të mos sjellin fitime për të,” thuhet në dokument.

Sipas planit të menaxhimit, përfitimet e koncensionarit do të jenë shërbimi i hotelerisë, shitja e biletave për turizëm apo ngritja e qendrave studimore brenda ansamblit.

Ndërsa shteti pritet gjithashtu të ketë një rol mbikqyrës të përdorimit të ansamblit me ngritjen e një bordi, “i cili kontrollon dhe garanton ruajtjen e vlerave të monumentit si dhe cilësinë e shërbimeve të ofruara si për ato shtetërore edhe për vizitorët”.

Kthimi i kësaj zone në pikë turistike nuk do t’i heqë karakterin protokollar dhe do të vijojë të jetë vend ekskluziv për ceremonitë shtetërore dhe i ruajtur nga Garda e Republikës.

Në qershor të këtij viti, Këshilli i Ministrave miratoi planin e integruar të menaxhimit për Pallatin e Brigadave, por projekti kundërshtohet nga deputetë të opozitës dhe eskpertë të trashëgimisë kulturore.

Deputetja demokrate, Ina Zhupa i tha BIRN se pas këtij plani fshihet interesa klienteliste.

“Mendoj se ka interesa klienteliste që lidhen jo shumë me Pallatin e Brigadave si pallat por me gjithë parkun, që është pjesë e zonës historike dhe të mbrojtur. Plani niste pikërisht me rrethimin dhe delimitimin e zonës, ndërkohë që zona është e përcaktuar në ligj,” tha Zhupa, duke shtuar se interesat për të ndërtuar në këtë zonë “janë të larta”.

“Shteti duhet të jetë përgjegjës i trashëgimisë kulturore sipas konventës së Parisit dhe ky tjetërsimin i detyrave është antikushtetues dhe jo në shërbim të së mirës publike,” shtoi Zhupa.

Edhe për arkeologun Apollon Baçe, ish-drejtor i Institutit të Monumenteve të Kulturës, ky plan përbën një rrezik për ansamblin. Baçe kujtoi gjithashtu se një projekt i qeverisë italiane, që ishte ofruar ta restauronte falas Pallatin, ishte lënë në harresë.

"This is the next scandal, they are giving everything to PPP ," Baçe said.

"Such properties with great historical and cultural values ​​cannot be given a concession," Baçe added, while emphasizing that the ensemble could be opened to the public without the need for it to be used for business by the private sector. BIRN