Rrjeti i gazetarëve investigativë: Koncerti i Kanye West, një "spektakël politik" mes protestave

Rrjeti ndërkombëtar i gazetarëve investigativë OCCRP (Organized Crime and Corruption Reporting Project) ka publikuar një reagim lidhur me vendimin e qeverisë shqiptare për të financuar me rreth 4.9 milionë dollarë koncertin e reperit amerikan Kanye West.

Në nje deklaratë theksohet se ky vendim ka nxitur polemika në Shqipëri, ndërsa kritikët e konsiderojnë përdorimin e fondit rezervë të shtetit për një koncert privat si një lëvizje që ka zhvendosur vëmendjen nga protestat dhe debatet mbi korrupsionin dhe projektet e diskutueshme të zhvillimit.

Reagimi i plotë i Organized Crime and Corruption Reporting Project:

Kryeministri Edi Rama është kritikuar për shpërndarjen e 4.9 milionë dollarëve nga rezervat shtetërore për të financuar performancën e reperit kontrovers në Tiranë—një veprim që kritikët e quajnë një komplot “të bukës dhe cirkut” për të mbytur javë të tëra protestash të ashpra kundër korrupsionit lidhur me një vendpushim të lidhur me Jared Kushner.

Kritikët thonë se qeveria e kryeministrit Edi Rama po e shndërron një koncert të Ye (ish-Kanye Ëest) të financuar publikisht të shtunën në një spektakël politik që mund të ndihmojë në errësimin e javëve të protestave antiqeveritare në Tiranë.

Qeveria miratoi 400 milionë lekë, rreth 4.9 milionë dollarë, për të ndihmuar në financimin e koncertit të Ye-së më 11 korrik. Paratë do të vijnë nga fondi rezervë i shtetit dhe do t’i transferohen Ministrisë së Turizmit, Kulturës dhe Sporteve për atë që qeveria e përshkruan si një ngjarje kulturore-turistike që synon promovimin e imazhit ndërkombëtar të Shqipërisë.

Por shkrimtari dhe komentatori publik shqiptar, Fatos Lubonja, i ka thënë partnerit të OCCRP, Shteg.org, se vendimi përputhet me atë që ai e përshkroi si një model qeverisjeje “bukë dhe cirk”: shpenzimi i parave publike për argëtim ndërsa vendi përballet me probleme më të thella.

«Ndoshta ai po e bën këtë edhe për t’iu kundërvënë kësaj proteste, për të organizuar një shfaqje të madhe në mënyrë që njerëzit të thonë: ‘Shikoni sa njerëz u mblodhën atje’», tha Lubonja për Shteg.org.

Lubonja vuri në pikëpyetje pse shteti do t’i jepte miliona dollarë një kompanie private për një artist komercial i cili, sipas tij, nuk kontribuon në zhvillimin kulturor të vendit. Ai e quajti financimin një skandal dhe e krahasoi atë me vendime të tjera për shpenzime publike nën Ramën që kritikët i kanë portretizuar si të errëta ose të motivuara politikisht.

Qeveria e ka mbrojtur ndërhyrjen si një investim në turizëm. Në një memorandum shpjegues të shqyrtuar nga Shteg.org dhe OCCRP, zyrtarët argumentuan se koncerti nuk duhet të trajtohet vetëm si një ngjarje private, sepse pritet të tërheqë vizitorë të huaj dhe të përfitojë hotelet, kompanitë e transportit, restorantet dhe ofruesit e tjerë të shërbimeve.

Memorandumi identifikon Redcloud si kompaninë që i kërkoi ministrisë më 3 korrik mbështetje urgjente financiare, duke paralajmëruar se eventi ishte në rrezik për shkak të kostove shtesë dhe se procedurat e zakonshme legjislative nuk mund të përfundoheshin para datës së koncertit. Gjithashtu thuhet se rreth 70% e biletave të shitura ishin blerë nga shtetas të huaj.

Rama gjithashtu i ka mbrojtur publikisht shpenzimet. Kryeministri shpjegoi se pagesa ishte e nevojshme për të shmangur turpërimin e Shqipërisë para gati 25,000 vizitorëve të huaj që kishin blerë tashmë bileta dhe pretendoi se eventi mund të gjeneronte të paktën 100 milionë euro të ardhura përmes rezervimeve të turizmit dhe akomodimit.

Gazetarja Elsa Demo e përshkroi gjithashtu financimin e koncertit si pjesë të një modeli politik më afatgjatë që e trajton kulturën si spektakël. Ajo i tha Shteg.org se ngjarje të tilla mund të funksionojnë si mjete politike, duke inkurajuar admirimin për ata që janë në pushtet, ndërkohë që i largojnë njerëzit nga angazhimi qytetar.

Ekonomisti Zef Preçi kundërshtoi si bazën ligjore ashtu edhe urgjencën e vendimit, duke vënë në dukje se koncerti ishte njoftuar publikisht më shumë se dy muaj më parë. Edhe nëse shteti donte të mbështeste një ngjarje private, argumentoi ai, paratë duhej të ishin ndarë përmes një procedure konkurruese dhe transparente dhe jo përmes një instrumenti ligjor emergjent.

Polemika vjen ndërsa Tirana ka parë protesta të përditshme për më shumë se një muaj. Demonstratat u zhvilluan si kundërshtim ndaj një projekti luksoz turistik bregdetar të lidhur me Jared Kushner, dhëndrin e Presidentit të SHBA-së Donald Trump, dhe më vonë u zgjeruan në protesta më të gjera mbi zonat e mbrojtura, zhvillimin bregdetar dhe korrupsionin e dyshuar qeveritar. OCCRP raportoi më parë se prokurorët shqiptarë kundër korrupsionit ngrinë asetet e lidhura me projektin e turistik ndërsa protestat publike u shtuan, dhe më vonë zbuloi se dokumentet gjyqësore nga një hetim për trafik droge përputheshin me hetimin e tokës turistike. Rama mohon akuzat për korrupsion.

Ministria e Turizmit, Kulturës dhe Sporteve dhe Redcloud nuk iu përgjigjën pyetjeve të Shteg.org në lidhje me arsyet e financimit ose se si do të shpenzoheshin paratë publike.

Ëest mbetet një figurë kontroverse në nivel ndërkombëtar. Atij i është ndaluar të performojë në disa vende evropiane këtë verë pas komenteve që vlerësonin Adolf Hitlerin dhe përmbajtjes me imazhe naziste.